Dec 03 2018

saahitya vimarSa- paraaM prEyasee..!

Published by at 6:57 PM under my social views

-pOtagaani satyanaaraayaNa

alaukika prEmaanaMda poorNa kalaSi- yaSasvi paraaM prEyasee..!

  1. *prastaavana*

maanavasamaajaM lO oka aMtassootraM daagiuMdi. itarulanu svachChaMgaa prEmiMchE vyaktiki prEmaanuraagaalu labhistaayi. saaTimanishi avasaraalanu gurtiMchi aalOchiMchEvaarE sRjanaatmakaMgaa vyavahariMchagalugutaaru. nootana aavishkaraNalaku terateeyagalugutaaru. E vyaapakaanni chEpaTTinavaarikainaa ee moolasootramE anuvartistuMdi. tOTi manushula SrEyassunu guriMchi aalOchiMchEvaariki saadhaaraNa vijayaalu labhiMchaDamE kaaka vaari jeevitamE arthavaMtaMgaa roopoMdutuMdi. ee maaTalaku saarthakata chEkoorchinavaaDu yaSasveesateesh. itaDu manishini prEmiMchaDaM telisinavaaDu. prEmaMTE bhayaanni jayiMchaDamE ani vaakRchchinavaaDu. aaprEmalOni advaita yOgaanni aavaahana chEsukunnavaaDu. iMtaTi paripakvatanu saadhiMchaaDu kanukanE prEmaku paribhaasha kaagaligaaDu. prEmaMTE kaamiMchaDamEnanukuMTE ee udaata sudeergha prEma lEkhaakaavyaM udbhaviMchEdE kaadu. kavisaMgamaM phEs buk groopulO yaSasvi sateesh  lEkhala paraMpara-paraaM prEyasee..! pustakaroopaMgaa vastunna kramaMlO poorvaraMgaM  anuSeelana idi.

neelOni oka raagaleelaa ravamu nEnu

nee nuMDi egasi, ee niMgilO virisEnu

naa velugu needarSana praapti kOsamE

naa bratuku nee sparSana sphoorti saukhyamE! -(Daa. bOyi bheemanna vachana graMthaalu; raagavaiSaakhee puTa: 304)

ani viSvaSiMchina prEmamoorti. aMdukE sahadharma chaariNini kooDaa prEyasee! anE saMbOdhanatO nitya nirmalaanuraaga sudhaavarshaanni kuripiMchagaligaaDu. tana praaNESvari lOnE taanoo leenamainaTTu, asalu tana bratuku prEyasi sparSa chEta sphoorti poMdutunnaTTu taadaatmyaM cheMdutunnaaDu.

–        yaSasveesateesh prEmalEkhala praNayakaavyaM venuka aayana vaastavika jeevitaanubhaavaalu unnaayi. idi kEvalaM pramOdakaavyaM maatramE kaadu; karuNa rasaardhra praNayakaavyaM kooDaa. ee lEkhala niMDaa janma janmalakoo saripOyE praNayaanuraaga sudhaasaurabhaalunnaayi. nOru paTTanaMta vistaaramaina sveeyaanubhavaabhivyakti uMdi. deenilO vachanaanni, kavitvaanni reMTinee kalipi poDugukurula pilla jaDa allukunnaTTu sutaaraMgaa teerchididdina SaileeSilpa vinyaasaalunnaayi. guMDe paTTanaMta vEdananu, goMtupaTTanaMta  aartigaa maarchi, aardraMgaa aalapiMchina saaMdra jeevana geetikalunnaayi.

  • *#lEkhaa saahityaM*

–        ee paraaM prEyasee!  lOni kavanamaMtaa lEkhaasaahitya vibhaagaaniki cheMdutuMdi. kavi tana priyasakhi paigala nirmalaprEmanu guMDe vippi cheppukOvaDaaniki avakaaSaalunna lEkhaaprakriyanu eMpika chEsukOvaDaM lO melakuvanu paaTiMchaaDu. iMtaku muMdE ee lEkhaa saahityaM anuvaada roopaM lO aitEnEmi, telugu bhaashalO veluvaDiMdaitEnEmi.., saMvRddhigaanE labhistunnadi.

–        tama aatmeeyatanu ishTamaina vaariki lEkhala roopaM lO raasina kavulu, rachayitalu, naayakulu, vyaasakartaloo telugu saahityaM lO eMtOmaMdi kanipistaaru. tama pratibhaa paaTavaalatO saaMghika, raajakeeya, aarthika, charitra, vij~naanaM, kaLalu saahityaM modalaina anEka vishayaalanu lEkhallO poMduparachi saahitee saarasvataalalO pratyEka Saakhagaa roopudiddaaru.aTuvaMTi vaaTilO guDipaaTi veMkaTaachalaM (prEma lEkhalu), sipi braun (braun lEkhalu), kaMdukoori veerESaliMgaM ( veerESaliMgaM lEkhalu), SreeSree (Sree Sree lEkhalu), vaMgoori subbaaraavu (vasaMta lEkhalu), kanuparti varalakshmamma (Saarada lEkhalu), gOpee chaMd (pOsTu chEyani uttaraalu), chiraMtanaanaMda svaami (vivEkaanaMda lEkhalu), reMTaala subbaaraavu (kaLaamaamaNi lEkhalu) kaaTooru veMkaTESvararaavu (chiraMjeevi iMdiraku-nehroo lEkhalu), puraaNa raaghava Saastri (SaraSchaMdra chaTarjee lEkhalu), Daa. bOyi bheemanna (jaanapaduni jaabulu, raaga vaiSaakhee), sannidhaanaM narasiMhaSarma ( aarudra lEkhalu, madhunaapaMtula lEkhalu), raachamallu raamachaMdraareDDi, saMjeevadEv, dOrnaadula subbamma, baMDi gOpaala reDDi, maagaMTi annapoorNaadEvi, koDavaTigaMTi kuTuMbaraavu, kEvee ramaNaareDDi,.. modalaina vaaru raasina lEkhalu prastaavana chEyaalsina vaaTilO konni. ippuDu yaSasvi sateesh vaari sarasana chEraaDu.

–        paraaMprEyasilO kavi tana manasulOni oosulanu kavitaatmakaMgaa uttaraala roopaM lO manaku aMdiMchaaDu. ee lEkhallO taDimina aMSaalannee dainaMdini (Dairee) lO raasukOvalasinavi. ayinaa ilaa paMchukOvaDaM tana vyaktigata jeevitaaniki bhaMgakaraM kaadani bhaaviMchaaDu.(tana viSvaasaanni saahitee lOkaM kooDaa nilabeTTaalsina avasaraM uMdi. eMdukaMTE ee lEkhallOni vastuvu kavi tana nija jeevita jeevana sahachariki saMbaMdhiMchinavi.  ee rachanaku saMbaMdhiMchina spaMdanalu, pratispaMdanaloo aa saubhaagyavati aatma gauravaanni inumaDiMpajEsEvigaa uMDaTaM, saahitya jeevulu paaTiMchavalasina maryaada) vaaTiki kavitva sugaMdhaanni addi tana prEma prapaMchaanni paaTHakula muMdu lEkhalugaa parachaaDu. veeTini yaabhai pOsTu kaarDulapai mudriMchi nivEdiMchaaDu kooDaa.

ee lEkhallO tana jeevitaM lOni atyaMtapraadhaanyata gala ghaTTaalanu teesukuni anubhootulanu, anubhavaalanu, baadhanoo, aavEdananoo saanukoola dRkpathaM tO malachukuni prEma sootratatO EkaM chEsi paripakva phalaMgaa aMdiMchaaDu.

–        tana vyaktigata jeevitaaMSaalanu paaTHakulatO lEkhala roopaMlO paMchukOvaDaM saanubhooti kOsamO, jaali choopaDaM kOsamO kaanEkaadu. prEmiMchina vyakti jeevanaasvaadanaku dooramautunna saMdarbhaana, kaaraNaalu manO vaikalya saMbaMdhamainappuDu, moolaalu aanuvaMSika kaaraNaalai muppETa saMsaara naukanu kudipina nEpathyaMlO jarigE pariNaamaalu paaTHakulu oohiMchalEnivi kaavu, paryavasaanaalu oohakaMdanivEMkaavu. baMdhaM viDivaDaDamO,  nirlakshya vyavahaaramO, bhautikaavasaraalakai bayaTa choopO E kathainaa veeTillO eTOkaTu pOtuMdi. kaanee ee manishi vaastavika jeevitaM lOni anoohya pariNaamaalanu hRdaya vaiSaalyaanni miMchi arthaM chEsukunnaaDu.

  • *#samasya _ vichakshaNa _ avagaahana*

–        akasmaattugaa evarannaa manameeda kOpaMgaa maaTlaaDutuMTE EmanukuMTaaM manamEM chEyaali? paristhitini aMchanaa vEsukuMTaaM. muMdu mana asaMkalpita spaMdanalaki aalOchanani jODiMchukoni manamoo udvEgaalanu niyaMtriMchukOvaDaaniki prayatnistaaM. manavalla porapaaTu jarigiMdEmOnani venukaamuMdoo aalOchistaaM.  taggi uMTE tappu lEdanukoni ‘kshamaapaNa’ cheppaDamO, pakkaku tappukOvaDamO chEstaaM. vij~nata, vivEkaM pani chEstE ilaa. lEkapOtE manamoo svaraM peMchi gharshaNaku digutaaM. kOpaaniki kaaraNamEMTO teliSaaka paristhitini challabarachaDaaniki daarulu vetukutaaM.  mohaana navvu pulumukoni nachchajeppaDaanikO, bujjagiMchaDaanikO prayatnistaaM. adE pasipillalaitE gaDDaM paTTukoni batimaalutaaM. chuTTEsukoni challabarachaalani choostaaM. ‘yaSasvi’ki tana SreematitO ilaaMTi paristhitE edurautuMdi.

–        bhartameeda unna chanuvukoddee EdO tinubaMDaaramO, ruchikaramaina aahaaramO techchipeTTamani aDugutuMdi. tanaku telusu ninna alaagE aDigiMdani. tinaalanna aatraM oka rugmatani paapaM aa ammaayiki teliyadu. cheppinaa nammadu. ee rOju vaddulE… annaamaMTE kOpaM vastuMdi. aarOgyaaniki maMchidi kaadu aMTE, ‘EM kaadu ee okka rOjuki’ aMTuMdi. koMta sthiraMgaa chebitE taTTukOlEni asahanaM. tanaku taanu sRshTiMchukuMTunna alajaDi, aaMdOLana. alaagE tanaMta pariSubhraMgaa itarulevaroo uMDarani, okaru muTTukunna vastuvunu manaM chEtulatO muTTukuMTE EmavutuMdOnanE abhadrata. padimaMdilO nilabaDinappuDu chuTTupakkala vaari mukha kavaLikalanu choosi spaMdiMchaDaM, aalOchanallO medulutunna maaTalni paiki anEyaDaM, taanu praadhaanyatanichchEvi tappa migataavaaTipaTla vimukhata, baMdhu mitrulameeda aalOchanallO sRshTiMchukunna vaastava baahyamaina abhipraayaala valla kaneesa maryaadalanu paaTiMchaDaaniki venukaaDaDaM, kuTuMba sabhyulanu saitaM Sareeraanni taakanivvakapOvaDaM, vaasanala paTla, Subhrata paTla atigaa spaMdiMchaDaM, avasaraM anukunna pani poortayyEvarakoo padEpadE aDagaDaM,… ivannee tanaku telisee teliyakuMDaa  jaripE pratispaMdanalu. ivi ninna monnaTi varakoo chakkagaa pravartiMchina manishilO anoohyaMgaa vachchina maarpulu.

–        akaaraNa prakOpaalakee, chiraakulakee medaDulO nyooraanla asamatulyata kaaraNaM. adi anuvaMSikaMgaa madhyalO poDachoopaDaM valla jeevana vidhaanamaMtaa atalaakutalamayiMdi. deenini manOvij~naana paribhaashalO ‘skrijOphrEniyaa’ aMTaaru. idi rOgaM kaadu, manOrugmata. deeniki guraina vaaraMdarikO lakshaNaalu okElaa uMDavu. vaidyaaniki  skrijO lakshaNaalu unnavaaru aasakti chooparu. kaaraNaM, vaari dRshTi kONaMlO evariki vaaru tamalO E lOpamoo lEdanukuMTaaru. lOkamE sarigaa lEdanukuMTaaru. mana chuTToo unna prati vEyimaMdilO mugguriki ee lakshaNaalu uMTunnaTlu gaNaaMkaalu chebutunnaayi. vaastavaM aMtakannaa ekkuvagaanE uMDE avakaaSamuMdi. ilaaMTi paristhitullO unna sahacharini elaa samudaayiMchaalO teliyaka padELLa pillanu chEsukoni laalanagaa katha cheppaDaM praaraMbhiMchaaDu yaSasvi. 

–        tanu ippuDu viMTuMdani nammakaM lEdu. tana avasaraM kaadu kaabaTTi, buddigaa koorchOdu. eppuDainaa viMTaanaMTE O katha, chaduvuitaanaMTE guppeDu uttaraalu ivE yaSasvi prOdi chEsukunnavi.

–        kavi tana jeevita bhaagasvaamiki kaligina rugmataku kadilipOyaaDu. aame ika eppaTikee oka biDdaku talli ainaa pasipaapagaanE uMTuMdani telisee, tananu taanE samudaayimchukunnaaDu. maanava maatruDaina oka saadharaNa vyakti iTuvaMti saMdarbhaalalO EM chEstaaDu! naamamaatramaina vaivaahika jeevitaanni bhaviSyat aMtaa gaDapavalasi  vastE, jeerNiMchukOgalaDaa? yukta vayassulO manasichchi jeevita bhaagasvaamini chEsukunna vyaktini rugmata kaaraNaMgaa upEkshiMchagalaDaa? alaaani maanava sahajamaina vaaMchalni nigrahiMchukuMToo aamenu pasi paapagaa jeevitakaalaM aadariMchagalaDaa.. ennO aaSalatO ennennO aaSayaalatO saakaaraM chEsukunna bommarillu laaMTi jeevana saudhaM okkasaarigaa raMgu velasipOtuMTE bhariMchaDaM aMta tElikaina vishayamaa?

–        samaagamaM lO prati vyaktiki konni kOrikalu aaSalu kalalu tappaka uMTaayi. svayaM kRshitO nirmiMchukunna aMdamaina jeevitaanni evaroo kaLaaviheenaM chEsukOru, kaanee yaSasvi aalOchanaa vidhaanaM vEru. aayana ikkaDE vichakshaNanu mElukolupukunnaaDu, niMDaina maanavatvaanni prakaaSiMpachEsukunnaDu. svchChamaina prEmaku nirvachanaanni cheppukuni aacharaNaatmakaM gaa rujuvu cheyyaalani gaTtigaa saMkalpiMchukunnaaDu. aadarSa prEmaku tolagani baadhyatakoo saadRSyaMgaa lOkaM muMdu tananu taanu nilabeTTukOvaalanukunnaaDu.

  • *saahitya saaMtvana*

–        eMtaTi nibadduDikainaa EdO oka roopaM lO saaMtvana labhiMchanidE sthitapraj~nata chEkooradu. ee vishayaM pai baagaa eruka unnavaaDu yaSasvi. tanalOni sRjanaatmakatE tanaku saaMtvana chEkoorchE tODani kavitvaanni aSrayiMchaaDu. saahitya adhyayanaanni vistRtaM chEsukunnaaDu. kavitvamarmaalanu avapOSana paTTaaDu. bhaashapai saadhikaaratanu saadhiMchaaDu. nootana padasRshTiki SreekaaraM chuTTaaDu. aasaktikara abhivyaktini saadhana chESaaDu. manasulOni bhaavaalanu taTillatalaa meripiMchE meLakuvanu paTTukunnaaDu.

–        prapaMchaMlO saahityaanni miMchina hitamevvaru chEkoorchagalaru! pustakaalanu miMchina mitrulevaruMTaaru, samaajaanni lOtugaa adhyayanaM chEsina vaaDiki svavishayaanni arthaM chEsukOvaDaM kashTaM kaadu.

–        parishkaaraanni anvEshiMchi saadhiMchaDaM samasyE kaadu. saMkshObhaannE savaalu chESaaDu. prEmapakshiki jeevitaanni aMkitaM  chEsi nishkalmashamaina prEmatO jeevitaanni arthavaMtaM chEsukODaaniki poonukunnaaDu. Sareeraanni manasunu vaSaM chEsukuni sahachariki tanaku madhyana abEdhaanni sRshtiMchukunnaaDu. alaa advaitasthitini puNiki puchchukuni saahityamE aasaraaga jeevanayaatra saagistunnaaDu.

–        vairaagyamu, taatvikachiMtana alavaDaDaaniki vayassutO nimittaMlEdu. daaniki daarSinikata aMta@hchEtanalE maargaM choopistaayi. peMchukunna mamataanuraagaalE alasaTa teerustaayi. achaMchalamaina prEma, viSvaasaalE chaitanyaanni kooDagaDataayi.

baiTa.. sRshTilO.. lOpala bhaavamaMdu

velayu parama padaartha vaividhyamella

eDada gonivachchi nee poojaniDiti, dEvi !

sveekariMpumu nanu dhanyu jEyu koraku –(Daa. bOyi bheemanna raagavaiSaakhee pEji: 122)

ani tananu taanu praaNESvariki samarpiMchukunnaaDu. ika aame, atanikeppaTikee bhuvanamOhini, aanaMda poorNa kalaSi.

javaabulu raayani ee jaabulannee atani takshaNa hRdaya spRkku. kavi hRdaya jvalanaM lOMchi veluvaDina rasabhaava saMgeetaaniki taarasthaayi. atani darSiMchina satya, Siva suMdaraalanu aatmaaSraya reetilO abhivyakti chESaaDu. ee paddatini eMchukOvaDaM lO kaviki oka eruka unnaTlu tOstunnadi. ee reeti vividha sannivESaalalO haTHaatghaTanalalO kavi guMDelO kaligina oripiDilu, raapiDilu, kallOlaalu, pOTupaaTlu, lOka vRtta pradarSana modalaina vishayaalanu vyakteekariMchaDaaniki saukaryaMgaa uMTuMdi. kavi bhaavaabhivyaktiki lEkhaa roopaanni, aatmaaSrayareetini eMpika chEsukOvaDaM anaalOchitamEmee kaadu.

ee lEkhalanu pariSeelistE prEmikuDu-prEyasi (bharta-bhaarya) okE kappu kiMda jeevistuMTaaru. kaanee prEmikuDidi maatraM Ekapaksha saMbhaashaNagaanE uMTuMdi. ika prEyasi labhyamaina alabhya. praaptamaina apraapya. idE kavi jeevana kaavyaM lO vaichitri. kavi jaMTakOsaM vetikina rOjulanuMchi, jaMTagaa maari, okaru iddarai, iddaru mugguraina rOjula varakoo prastaaviMchabaDDaayi. aa taruvaata okkarE muggurai, mugguraina aa okkarE oMTaraina aa vidhaanamaMtaa aavishkariMchabaDiMdi.

ee uttaraalu, tanachuTToo girigeesukuni jeevitaanni gaDipEstunna nechchalitO naa talapOtalu. vinaDaM tana pani kaadu, cheppukOvaDaM naa avasaraM. eMDana naDichE naalaaMTi koMdarini kaasEpainaa idi ooraDistuMdi. du@hkhavarshaanni daachukOlEkE ilaa digaduDuchukuMTunnaa.. vasivaaDina manasuoosulni   kalabOsukuMTunnaa.  ilaa paMchukOvaDaM nachchakapOtE ichchakaalani saripeTTukOMDi. (paraaM prEyasee-praaraMbha vaakyaalu.. EMTidaMtaa aMTE.. puTa:4)

vEdananu tuDichEsi saaMtvana koorchEdi saahityamEnani nammina ee kavi aatma nivEdanalO eMtaTi vEdana dhvanistunnadO du@hkhavarshaanni daachukOlEkE ilaa digaduDuchukuMTunnaa.. anaDaMtO arthamautunnadi. evaru vinnaa vinakapOyinaa cheppukOvaDaM tana avasaramanni vinnaviMchukOvaDaM lOni aardhrata paaTHaka hRdaya taMtrulanu meeTutuMdi. vasivaaDina manasu oosulni   kalabOsukuMTunnaanani nirvEdayuktamaina aaSaavaadaanni prakaTiMchukuMTunnaaDu. ivannee kavi tanalOni du@hkha jaladhini eMtagaa aNachipeTTinaa niyaMtriMchabaDaka egasipaDE aavEdanaa keraTaalaku aanavaaLLu.peLLipustakaM pEjeellO konni panneeTitOnoo, konni kanneeTitOnoo bommalEsukunnaaka, innELLaki neetO paraachikaaloo-palakariMpulu.-( neetO naaku saMbaMdhamuMdani puTa: 26)

–        tana peLLipustakaM lO kanneeTitO bommalEsukunnaa saMdarbhaalanu talachukuni kaadu, kavi hRdayaM iMtalaa madhana paDutunnadi! ika eppaTikee panneeTitO bommalEsukOlEni kaalaanni edurkOvalasi vastunnaMduku.

nuvvu kanulamuMdE unnaa, chEtiki aMdani aakaaSaanivi. jaMTa pakshulaM manaM, manadi kalasi egirina gataM valapannina jeevitaM lO nee ootaM lEkuMDaa nE saagalEnu

aMtaraMga kallOlaM nuMchi vubiki vachchina paMktulivi. kanulamuMdE unnaa chEti kaMdanaMta dooraanni anubhaviMchaDaM eMta durbharaM! anubhavamaina vaarikE arthamayyE,.. idoka temalani baadhaku akshara saakshyaM.

valapannina jeevitaM lO nee ootaM lEkuMDaa nE saagalEnani okka prEmikuDaina bharta maatramE anagaligE baruvaina vaakyaalivi. ivE kavilOni udaattamaina bhaavaavESaaniki punaadulu vESaayani cheppavachchu.

  • *#bhavyaavESaM, jeevana vaastavikata*

kaaraNamEmainaa kavi ki bhavyaavESaM kaligitE adi rasaavESa sthitiki daariteestuMdi. mahaa pratibhaavaMtuniki  kaligE darSanaM kooDaa okaanoka divyaavESa sthitilOnE kalugutuMdi. mEdha valla aalOchana ennO aMchelatO saagagaa saagagaa, tuTTatudaku labhiMchE phalaM satyadarSanaM. adE phalitaM saadhakuDiki okaanoka divyaavESasthitilO kshaNakaalaMlO siddhistuMdi. charitranu paMkistE Saastraj~nula, tatvavEttala, kavula jeevitaalalO idi kanipistuMdi. mEthanu vEgavaMtamonariMchE ateeMdriyatatO maitrini neripE sthitE bhavyaavESaM ( praacheena saahitya vimarSa; charitra siddhaaMtaalu, puTa: 14)

ennOrOjulugaa sameepaanni anubhavistoonE maunaM bhaashagaa saagina oosulu, okka sparSatO saakaaramautaayi. O chEti sparSa SareeraanikE cheMdina sparSa kaanappuDu adi reMDu manasulakoo viDadeeyaraani baMdhaM vEstuMdi. sparSaanubhooti lEkhalO mooDumuLLa baMdhaaniki moolaraayi paDina vidhaanapu dRSyeekaraNa uMdi. pillala prEmalni peddalaMta toMdaragaa aMgeekariMchalEru kadaa! appuDika prEmikula kaLLallO kanneerubiki kaLLu ubbipOyina aanavaaLlu, udvEgaala uyyaalaoopulu sarEsari…

aanaMdaM kolabaddaku aMdani jeevitaallO O sparSa lEpina alajaDi aMtaraMgaanni atalaakutalaM chEsi, akhariki O jeevitakaala saMbhaashaNa raayaDaaniki arhata kaligiMchiMdi aMTaaDu kavi. moraalakiMchina amma aMgeekaaraMtO peLLi maaTalatO prEma katha modalautuMdi. ikkaDE kavi hRdayaMjarigina gataanni vartamaanaMlOki laakochchi mana prEma katha peLLitO mugisEdEM kaadu… mari ninnoo nannoo kalipi uMchEdEdi? aMToo bhavishyattunu talachukuni baadhagaa niTToorustuMdi.

prativyakti tanu nirmiMchukunna lOkaM lOnE nivasistaaDu. aavyakti kavi ayitE, atani sRjanalO tanu aavaahana chEsukunna lOkaannE darSiMpajEstaaDu. deeninE vyaktigataanubhaavaabhivyakti aMTaaM. idi vastvaaSraya varNana kannaa eMtO satyamainadi. vastu  varNana okkOsaari vaastavadooramainadi kaavachchu. adi kEvalaM vastuvu unnatini erukaparachaDaaniki uddESimchinadai uMDavachchu, okkOsaari kavi vastuvu praadhaanyata gurtiMchaDaaniki atiSayokti jODistaaDu. kaanee vyaktigataanubhavaMtO chEsE abhivyakti nijaayateetO kooDukuni uMTuMdi. ee lEkhalanniMTilOnoo nijaayatee tO chEsina abhivyaktitO paaTu jeevana vaastavikata gOcharistuMdi.

 neeku telisinavannee cheppaDaaniki ee raataleMduku pillaa!- nee vElu paTTukuMTE alalanavvokaTi aa pedavulapai egasipaDEdi, neeTikeraTaalapai tarali vachchina sooryakiraNaM neechoopulOMchi naa guMDellO digabaDEdi.- buvvaalaaTala bomma, puTa: 30

kavi j~naapakaala mooTa vippi anubhootulanu parimaLaalugaa aasvaadistunnaaDu. gataanni smariMchukOvaDamaMTE j~naapakaala tEnetuTTaanu kadiliMchaDamE. j~naapakaM kaalaanni rikaarDu chEsina udaMtaM.

nEnu ghaneebhavistE naamaroopaatmakaM, draveebhavistE j~naapakaala prabhaavaM aMTaaru SEshEMdra.

neeku telisinavannee cheppaDaaniki raataleMdukaMToonE tana anubhootulanu, sannivESaalanu, saMghaTanalanu, manassunu pratispaMdiMpa jEsina pratee aMSaanni j~naapakaM gaa maarchukuni, Ekapaksha saMbhaashaNagaa svEchChaa puna@hsmaraNaM chEsukuMTaaDu kavi

nee vElu paTTukuMTE alala navvokaTi aa pedavulapai egasi paDEdi anE vaakyaanni chaduvutuMTE urdoo ghajal kavi israar ansaaree shEr gurtostuMdi.

hamEtO ab bhee vO gujaraa jamaanaa yaad aataa hai|

tumhE bhee kyaa kabhee kOyee divaanaa yaad aataahai ||

naakaitE ippaTikee gaDachipOyina kaalamaMtaa gurtukostunnadi.

neekeppuDainaa, evarainaa pichchivaaDu gurtostunnaaDaa annadi bhaavaM.

ee saMdarbhaana prEmikuDu gataanni maruvani vaaDu. aame gataanni marachipOyiMdEmO ani bhaavistoo, nuvvu nannu gurtiMchakapOyinaa naa gaaDhamaina prEma neeku pichchiga kanipiMchinaa, nannu gataM veMTaaDutoonE uMdi aMTaaDu ghajal kavi. saMkalpaM dRDhamainadaitE kaaryaM tappaka siddhistuMdi. prEmalO nijaayatee uMdi kanukanE avarOdhaalu vETikavE tolagipOyaayi. iddaru okkaTayyE vELa raanE vachchiMdi. kannakalalu saakaaramai EDaDugulatO jaMTa prayaaNaM modalayyiMdi.

  • *# taatvika dRshTi *

 nuvvu nijaMgaa pichchipillavu jeevitaM oohiMchanivi testuMdani oohiMchalEka EmarupaaTugaa uMDipOyaavu.

pai vaakyaalanu pariSeelistE kavilOni taatvika dRshTi merupulaa palakaristuMdi. nijamE jeevitaM oohiMchina vaaTinE kaadu, anoohyamaina paristhitulanu kalpiMchi aaScharyaparustuMdi. adEvidhaMgaa digbhraaMtiki gurichEstuMdi. jeeviMchaDaM aMTE oka kaLa ani telusukuMTE daanni mariMta aMdaMgaa malachukOvaDaani avakaaSamuMTuMdi.aaSaavaadaM to muMduku saagitE aaSimchina phalitaanni aMdukOvachchu. jeevana gamanaM lO kEvalaM muLLabaaTEkaadu poolu palukariMchE daaruloo eduravutaayi. E baaTalO naDachinaa aanaMdaalanu kOlpOkODadanE dhvani kavi maaTallO gamaniMchadaginadi.

  • *#Sailee- SilpaM*

uddESiMchina bhaavaanni vyaktaparachaDaaniki koMdaru alaMkaaraalanu, marikoMdaru varNanalanoo, iMkoMdaru maarmikatanoo ilaa palu paddatulu avalaMbistaaru. evariki vaarE tama aMtaraatma nirdESaanni soMtagoMtuna vinipistaaru. saMkshiptata, ghaaDhata, gooDhata ivannee kavilOni abhivyakti pratyEkataku sahakaristaayi.ee abhivyakti pratyEkatanE Saili anavachchu.ee lEkhallOnoo oka pratyEkamaina Saili paTHita manssunu aakaTTukuMTuMdi. vishayamaMtaa kavitaavachanaMgaa saagipOtuMTuMdi. akkaDakkaDa chakkani kavitaapaMktulatO aalOchiMpajEstuMdi. kluptatata, gaaDhata medaDugu padunu peDutuMdi. mugiMpulO kavitvaM taatvikatanu dEdeepyamaanaM chEstuMdi.

SilpamanagaanE kEvalaM aavESamEkaaka aalOchanaapoorvaka kaavya nirmaaNaM anE vishayaM gamyamaanaM. aavESamoo, Silpamoo ee reMDoo unnavaaDu maatramE uttamakavi kaagalaDu aMTaaru addEpalli. (SreeSree kavitaa prasthaanaM- addEpalli raammOhanaraavu, puTa: 54)

eMta saadhana chEstE naipuNyaalu alavaDutaayi… aMToo oka aasaktikaramaina ettugaDatO modalaina lEkha.. reMDu chidaanaMda tanuvulu manuvaaDi O nalusuki jeevaM pOyaDaM O tanmayata, taadaatmata anE kavitaa vachanaMtO muMduku saagutuMdi. naamaargaM tokkani yaSOdharavi, ninnu vadalani buddhuDni nEnu aMToo kavitva dhvanitO mugustuMdi. daadaapugaa paraaM prEyasee lOni prati lEkhalOnoo ee SilpamE kanipistuMdi.

bhaavaanni sooTigaa veluvariMchETappuDu alaMkaaraalu avasaraM lEdu ani koMdarivaadaM. kaanee bhaavaanni sooTigaa cheppaTamokkaTE kavitaaparamaarthaM kaadu. konni chOTla sooTigaa chebitE aMdaM, konnichOTla vyaMgyaM gaa chebitE aMdaM. konni chOTla alaMkaara samEtamaitE aMdaM. ekkaDa alaMkaaraM kavi udrEkaM lO leenamautuMdO akkaDa aa alaMkaaraM saardhakamE avutuMdi. (SreeSree kavitaa prasthaanaM-puTa: 56)

vaastavaM cheppETappuDu kooDaa alaMkaarita avasaramani ee kaviki baagaa telusu. aMdukE ee Teknik nu kavi ekkaDaa viDichipeTTinaTTu kanipiMchadu. lEkhanu konni paMktulugaa virichi varusalugaa pErchitE adi oka kavitalaa bhaashistuMTuMdi. lEkhalalO kathanaatmaka Saili uMDaDaM ee rachana uttamamainadanaDaaniki marO adanapu arhata.

  • *# dhvanyaatmakata *

E bhaavaannainaa kavi vaachyaMgaa chepparaadu. dhvani pooritaMgaa abhivyakti chEyaali. anubhooti aa vidhaMgaa aMdeeaMdanaTlu rachananu nirmiMchaDamE uttama maargaM. ee lEkhallO dhvani prati kavitaa paMktilOnoo maarumrOgutuMTuMdi.

”naa maargaM tokkani yaSOdharavi, ninnu vadalani budduNNi nEnu” (iddaru muggurayyE vELa)

ee vaakyaalalO dhvani pariSeeliMchadaginadi. yaSOdhara maatraM bharta talapulatO tana kumaaruDaina raahuluDitO raajamaMdiraMlOnE uMDipOtuMdi. aame atanitO veLLakapOvaDaanni kavi tana kathalO ‘naa maargaM tokkani yaSOdharavi’  aMToo anvayistaaDu. ikkaDa marO dhvani gamaniMchadaginadi. adi ‘ eMtakee nee maaTa nEnu vinaDamE gaani, neevu maatraM naa maaTa vinnadElEdani” sahacharini uddESiMchi kavi chebutunna maaTalOni SlEshagaa arthaM chEsukOvachchu. ”ninnu vadalani budduNNi” anaDaMlOnoo marO vaichitri uMdi.

budduDu bhaaryanu viDichi satya SOdhanakai veLLipOyaaDu. kaani ‘nEnu maatraM ninnu eppaTikee eDabaayani budduNNi’ anaDaMtO aa vaakyaalu okkasaarigaa kavitvamai dhvanini aatmagaa niMpukunnaayi. budduni tapassu satyaSOdhana kOsamaitE naa tapassu maatraM nee prEmanu poMdaDaM kOsamE” anE dhvanitO prakaaSistunnaayi. O satyaM saakshaatkaaramayina buddhuDE ilaa cheppagalaDu.

lEkhala mugiMpu vaakyaalalO kavi vartamaana jeevitaMlOni vaastavikatanu dhvaniMpajEyaDaM tarachugaa kanipistuMdi. ayitE idi kavi hRdaya nivEdananu digaduDuchukOvaDaanikEnani avagatamavutunnadi. deenikOsamE kavi kavitvaanni aaSrayiMchaDaM kooDaa.

”manaku jeevitamaMTE EmiTO vivariMchEdee, manalani OdaarchEdee, manaku balaannichchEdee kavitvamEnani muMdu muMdu maanavaaLi gurtistaaru. kavitvaM lEkapOtE vij~naana SaastramaMtaa asaMpoorNaMgaa kanabaDutuMdi. nEDu manaM matamoo, taatvikataa anukonnavaani sthaanaanni muMdu muMdu kavitvaM aakramistuMdaMTaaDu ‘aarnaalD ‘.

  • *#bhaavakavitva Chaayalu*

aaSala taarakala naDuma neekai vikasiMchaanu.  nannu ellavELalaa veligiMchi uMchEdi nee nelavaMka navvu; manaM kanna turaayi puvvu.

yuddhaanni valachi vachchina sipaayini nEnu. nuvvu daanimma moggavu kaavu. naa manasu pai paakina mallikavu”- (nEnEmO amma remma _ taanEmO vennela komma _ puTa 41)

pai paMktulalO bhaava kavitvaM vanneleeni  kanipistuMdi. prEyasee poojyata aksharaakshara sadRSyamai taarasa paDutuMdi. ee kaviki bhaava kavula vale tana praNayini aMtaraMga SaaMti dEvata, aaSaapathaaMtaraaLa paarijaataM, tapa@h kalpavalli, neeli gaganaaMtavika svara taarakaa sumavyaa priyamaaNa dEha tana sauMdarya tRshNaku taginaTlu aamenu varNiMchukoni chittaSaaMtini poMdutunna sauMdaryaaraadhana tattvamu gOcharamavutunnadi. ee bhaavanaa paraMparanE kRshNaSaastri oorvaSilOnu chooDavachchu.

neevu tolipoddu nunumaMchu teeva sonavu

neevu  varshaaSarattula nibiDa saMga

mamuna boDamina saMdhyaakumaari (oorvaSi- kRshNaSaastri)

ilaa kavi tana aaSaa niraaSalanu, vEdananu, vEDukanu aame pEra velibuchchukOvaDaM valana ee lEkhallO bhaava kavitvaM manOharaMgaa alaristuMdi.

  1. *#kavitvaM _ kavitatvaM:

”ee jiMdagee eMta viMtainadO! oka chOTa vadilitE, marOchOTa paTTukOvaali. paMchukunna chOTa giTTubaaTu kaanaMta maatraana nochchukunEdi EmuMdi. laksha niraakaraNala naDuma kalisi jeeviddaaM anna aMgeekaaraMpai gauravaM naaku. bhautika prEma madhuramainadee, mOhaM mohaM mottEdanee telusu. nElameeda nilabaDi jeeviMchEMduku chEsukunna sardubaaTlE annee. asalu jeeviMchaDamE utsavaM ayinappuDu kalisi batakaDaM aanaMdamE! (nachchani ichchakaalu _ puTa 42)

pai kavitaa vachanaMlOni kavitvamu _ kavitatvaanni paaradarSakaMgaa choopistunnadi. ‘kavitvaM viSvajaneena satyamula natyaMta suMdaramugaa prakaTiMchu kaLaaroopaM. tatva Saastramu (philosophy) kEvalaM sthoola satyamu (abstract precept) nu maatramE tarkabaddhaMgaa bOdhistuMdi. tatvaSaastramu bOdhiMchEdi  satyamE kaanee daanilO spashTata lEdu. adi rasavaMtaM kaadu. kaTukaushadhamu laaMTidi. kavitvaM aushadhapraayamaina satyamunu tEne anupaanamuga jEsi  aMdistuMdi. vEdaaMti chEseDu bOdhalu sugraahyamugaa uMDavu. vaanini paMDitulu maatramE grahiMchagalaru. kavi alpabuddhulaku gooDa aMdunaTlu bOdhiMchagalaDu. kaavuna kavulE janaraMjakulaina tatvavEttalani ”siDnee” abhipraaya paDinaaDu. (aadhunikaaMdhra kavitvamu _ saMpradaayamulu, prayOgamulu. puTa 79)

saamaanyulaku aMta tElikagaa arthaMkaani tatvaanni kavitaatmakaMgaa sulabhataraM chEsina paMktulanu jeevana vaastavikata nuMchi vyaakhyaaniMchaDaM ee kavi pratyEkatagaa pErkonavachchu. bhautika prEmaku, alaukika prEmaku madhya aaMtaryaM telisinappuDE nElameeda nilabaDi jeeviMchaDaaniki chEsukunna sardubaaTlanu gauraviMchaDaM, jeeviMchaDaanni utsavaMgaa bhaaviMchi batakaDaM saadhyapaDutuMdi. idaMtaa oka ettaitE, ‘paMchukunna chOTa giTTubaaTu kaanaMta maatraana nochchukunEdi EmuMdi, laksha niraakaraNala naDuma kalisi jeeviddaaM’ anna aMgeekaaraMpai gauravaM naaku” anE paMktulu marO ettu. ee vaakyaalalO toMgi choostunna dhvanE ee kavitaa vachana lEkhaa kaavyaaniki saaraaMSa bhootamainadi. kavilOni aatma nivEdanaku prErakamainadi kooDaa. idE lEkhalO ‘ekkaDa Edi praaptO;  tRNamO paNamO ichchi puchchukuMTunnaanu” anE paMktulu kavi vEdaaMta dhOraNini, nairaaSya bhaavanalu, vishaada praNayaanni aMkura praayaMgaa paTTi chooputunnadi.

ee lEkhalOni pratee aksharaM kavi aMtaraMgaanni aavishkariMchE maNipoosa vaMTidi. ilaa aksharaaksharaanni Erchi koorchi cheppaDaaniki kavilOni nishkapaTatvamu, nijaayateelu oka kaaraNamaitE, cheppukuMTE, baadha tolagutuMdanE abhipraayaM marO kaaraNaMgaa telustunnadi. manasuku musugu vEsukuni, maaTalaku raMgu poosukuni, abhivyaktini vaMkarlu tippEvaarikidi eppaTikee saadhyaM kaajaaladu. aMdukE ee uttaraalalOni prati aksharaaniki oka aatma uMdi. adi kavi aMtaraMgaanni deepaM laa choopistuMdi.

ee lEkha chivarilO ninnE naa lOkamani aMTunnadi eMdukaMTE nannu taDipina chinukuvi, jaDivaanavi nuvvEmari. ammanu talapiMchE bommavu, naa bommanu kanna ammavu, naa guMDe gaTTu tegETaTTu pravahistunnaavu aMTaaDu. chinuku jaDivaanagaa maaraDaM anEdi,.. guMDegaTTu tegETaTTu pravahiMchaDaM anE mugiMpuku chakkani auchityavaMtamaina prayOgaM.

ee saMdarbhaM lO tana prEmatO taDipEsiMdani pEyasi bhaavanatOnoo, naabommaku ammavu anE vaakyaM tO sahachari bhaavaM tOnoo, ammanu talapiMchE bommavu aMToo maatRmoorti bhaavanatOnu saMbhaaviMchi okka streelO mummoortulanoo darSiMchaaDu kavi. idi kavi aatmaunatyaaniki nidarSanaM.

prEma labhiMchEvarakoo vEchi uMDaDamE sthitapraj~nata. adi labhiMchanappuDu saahasaM tOnainaa poMdaDamE kartavya dharmaM.

aMdaanni chooDalEnivaaDu aanaMdaaniki nOchukODu.muLLE kanipiMchEvaaDiki puvvulu sukhaannivvavu.

janmaaMtara snEha puneetamaina prEmaku aMdaMtO nimittaM lEdu.

aTTivaaLlu Suchulainaa aSuchulainaa dhanulainaa, nirdhanulainaa,

yavvanulainaa, vRddhulainaa, roopulainaa, kuroopulainaa

SareeraalatO saMbaMdhaM lEkuMDaa okarinokaLlu telusukOgaanE

aatmaikyaM poMdi amRtamoortulaipOtaaru.

prEmaku SaasanaM lEdu

peLLikE E gOlainaa!

saMsaarajeevitaM sukhaMgaa gaDachipOvaDaanikE kadaa peLLi

buddimaMturaalaina E yuvatainaa chaalu aMduku. aarOgyavaMtamaina yavvanamE aMdaM.(Daa. beeyi bheemanna vachana graMthaalu- raagavaiSaakhee, puTa: 214) aMTaaru bheemanna gaaru.

ee udahariMchina vaakyaalu yaSasvi jeevitaniki anvayiMchabaDutunnavi. nijaMgaa janmaaMtara snEhapuneetamaina prEma yaSasvi daMpatuladi. aMdukE okaLLanokaLLu choosukOgaanE aatmaikyaM poMdaaranipistuMdi.

aatmasaMyOgamE aanaMda yOgamE

adi labhiMchenu kadE hRdayamichchina chOTa!

poMga nElanu kanulu pubba cheruvulu vOle?

aarmarati kaMTE dEhaaliMganamu ghaname?

aMTaaru bheemanna gaaru. achchaMgaa ee padya bhaavamu kaviki anvayaarthamugaa gOcharistuMdi.

  1. *#anubhooti- kavitaa priyatvaM*

peLLirOjE tallidaMDrulayyE bhaagyaM yaadRchChikaM. adi peLLi pustakaMlO teepi j~naapakaMgaa bhadraparachukOvalasina aMSaM. ‘peLLirOju C/o lEbar rooM’ anE lEkhalO kavi j~naapakaalu anubhooti pradhaanaMgaa saagaayi. biDDaku janmanichchi, sommasillina tallini, prayaaNa baDalikO, bayaTi prapaMchaanni chErukunna saMtOshamO teliyani sthitilO dhyaanaM chEstunnappuDu maunaM vahiMchina saadhakuDilaa kanipiMchE biDDanu choochi ‘appuDu nEnokkaDinE naatO unnaanu’ aMToo aa pratyEkamaina saMdarbhaanni anubhootiki techchukuMTaaDu. ee okka maaTE aa paina vachanaannaMtaTinee kavitvapu velugutO prakaaSiMpajEsiMdi. idi anubhootini kavitvaM chEsE kavi melakuvanu soochistunnadi.

oka maMchi kavi vachanaanni, kavitvaM chEsE E okka avakaaSaannee chEjaarchukODu. lEkhalOni mugiMpu vaakyaalu kooDaa prastaaviMchadaginavigaanE unnaayi. ‘biDDa  neelaa niddurOtuMTE, magatalOMchi bayaTapaDDaaka ninnu nityaM choosukunE naa choopulatO nuvvu vaaNNi choosukuMToo..’ aMToo muktaayiMpunivvaDaM aamE taanaina vainaanni darSiMpajEstunnadi.

‘iMTakaasina paMDu vennelalO biDDa puTTina taruvaata daMpatula iruvuri tarupu baMdhuvuloo evariki vaaru veeDu maavaaDE anukunEMduku evaroo viSlEshiMchukoni kaaraNaalanu choopistaaDu. ‘nunupu kaMDala pilla vastaadulO tana pratibiMbaanni choosukuMToo lakkee!  lakkee!  aMToo chiTikelu vEstoo poMdina muripeM. aa jeevitaM mana manasu gODaku vElaaDadeesina aakhari j~naapakaM’ anaDaMlO ika aa taruvaata aa tarahaa aanaMdaaniki avakaaSaMee raalEdani, adi iruvurikee Ekaika chivari teepi j~naapakamavutunnadani cheppaDaM uMdi. tamaku aa okkaDE saMtaanamanE dhvani vellaDavutunnadi.

‘auraa ammaku chellaa!’ anE lEkhalO akkaku tODugaa tana iMTiki vachchina maradalu tana asthitvaannE marichi, akka koDuku kOsamE kaTTubaDaTaM, mugguriki naluguru kaavaDaM saMkshiptaMgaa vyakteekariMchabaDiMdi. akkanu vadili chelli, pinnini vadili pillaaDu pushkara kaalaMgaa uMDalEni tanaM aavishkRtamaiMdi.

  1. *#prateekalu _ prayOgaalu*:

‘nuvvu naatO aaDutunna tODu bommalaaTa, ee tOlu bommalaaTa yathaasthiti anivaaryamai nEnu uddhaarakuni paatralO imaDalEkapOyinaa, aatma baMdhuvu prEmaku baMdeenai… nee guMjakE nannu kaTTukuni giMjukuMToo uMDipOyaanu’.

pai paMktullO ‘tODu bommalaaTa’ anE padaM kavilOni prayOga dakshatanu nootana padasRshTi chEsE melakuvanu niroopistunnadi. avunu kadaa! daaMpatyaM anEdi iruvuri manasulatO harivillulOni varNaallO kalisipOyi saagEdi. iMdra dhanusulOni raMgulu viDiviDigaa kanipiMchavu. kavi tana kaapuramanE harivillulO pradhaanamain raMgutO kalavaalani kalustoo, kaluvalEka karigipOtunna raMgu. tODugaa unna bommE tOlu bommalaaTa laaMTi jeevitaanni gaDuputunna vainaM. ‘tODu bommalaaTa’ anE prayOgaMlO abhivyakti chESaaDu. aatmabaMdhuvu prEmaku baMdeenai’ anaDaMtO…aa tODu bommalaaTa kEvalaM anaasaktigaanO, ayishTaMgaanO annadi kaadani, adi taragani prEma viraagigaanE annaTlu spashTamavutunnadi.

saadhaaraNaMgaanE ‘yaSasvi’ kavitvaM prateekaatmakaMgaa saagutuMTuMdi. abhivyakti pariNiti cheMdina ateeMdriyatatO saMvEdanalanu (sensations) bhaavamudra (Impresions)lanu prakaTistaaDu. ayitE vastuvunu choopaDaM vallanE daani spRha kalagaDaMvallanE ateeMdriyata, abhivyakti ErpaDutuMdanE moosa dhOraNiki lObaDani vaaDu. aMdukE vastuvupai paripoorNamaina avagaahanatO, prateekaatmakaMgaa bhaavaabhivyaktiki poonukunnaaDu.

aa vastuvuku pErupeTTi choopaDaMlO padyaMlOni mooDuvaMtula aMdaM haariMchukupOtuMdi. aa vastuvEdO kramakramaMgaa avagaahanalOniki raavaDaaniki oohistuMDaDaMlOnE manasukoka tRpti, oka aanaMdaM kalugutuMdi. vishayaanni choopaDaM kaadu dhvaniMpajEyaali. charma chakshuvulakaMdani jeevita rahasyaanni (Mystery) nirdushTaMgaa kachchitaMgaa nirvahiMpajEyaDaMlOnE prateekaatmakata uMdi. okaanoka maanasika sthitini aavishkariMchaDaaniki saMbaMdhiMchina vastuvulu kramOnmeelanamayyETaTTu daanini aavaahana chEyaDaMlOnoo viparyaMgaa vastuvunennukoni daani nuMDi saMbaMdhita maanasika sthitiki kramaMgaa viDagoTTaDaMlOnoo ee kavi karma imiDi uMdi. (Literary Criticism, A short history- Malarmay, P:52)

iMta raayaDaM venuka kavi tana kaavya sRshTiki kaMTiki kanipiMchani sootraalanu konniMTini paaTiMchina anubhavaM tappaka uMDi uMDaali. idi kEvalaM aavESaM, aavEdanala dvaaraa saakaaramayyiMdi kaadu. yuvakulu kavitvaaniki eTTi pariSrama avasaraM lEdanukuMTaaru. sarkas lO aaScharyaparichE adbhutamaina vinyaasaalanu chEsi choopiMchE kaLaakaaruDu aMtaku muMdE ennOsaarlu emukalu virichETaTTu saadhana chEsi uMTaaDu. kavikee aTuvaMTi saadhanE avasaraM. aMtE kaani aavESamO, aavEdanO kaavya sRshTiki kaaraNaalu kaajaalavu. kavitaavESaM nityaabhyaasaaniki pariSramaku phalitaM avutuMdi aMtE. deeniki nidarSanaMgaa ee kavi rachiMchina ‘tellakaagitaM’ ‘vElikosana’ kavitva saMpuTaalu, okkamaaTa, reMDu maaTalu kavitvattvaalanu choopiMchavachchu. iMtaTi abhyasanaM, saadhana mooladhanaMgaa uMdi. kanukanE raavoori bharadvaaja (aitarEyaM), bOyi bheemanna (raaga vaiSaakhi) vaMTi uttama rachanala sarasana chErchadagina ”paraaM prEyasini” manakaMdiMcha galigaaDu. iMtaTi udaattamaina sRjana raavaDaaniki kavilOni samasta maanasika Saktulanu kooDadeesukoni samasyanu saMvidhaanaMtOnu, taatvikatatOnu muDivEsi prateekaatmakaMgaa kavitaa nirmaaNaM chEyaDamE pradhaana kaaraNaM.

‘yaSasvi’ kalaMlOni dhvanyaatmakata Suddha vachanaanni kooDaa viDichi uMDadu. deeniki udaaharaNagaa ‘naarikELa salilamu bhaMgin ” anE lEkha nuMDi chooDavachchu.

”vEru vEru nEpathyaala nuMDi vachchi oka chOTa kalabaDDaaM. manaM kannadi okaDnE ayinaa okkasaarigaa neekoo naakoo naDuma pillaaDu pilla, neeku iddaru, naaku mugguroo pillalai kotta kaapuraM kaastaa kuchElamayiMdi’… jeevitaM O gaali dumaaraM. dooraM nuMDi bhayapeDutuMdi. gaDDipOchalaM manakEM bhayaM”

biDDaku tallaina akkaku, chelli tODugaa raavaDaM valla kavitO sahaa naluguraina kuTuMba sabhyula saMkhya, aarthika bhaaraM peragaDaM, gaali veechina vaipunaku gaDDi pOcha koTTukupOyinaTTu jeevitaM gaDichipOvaDaM anEdi pai paMktulalOni bhaavaM paina kanipiMchEvi kEvalaM vachanaMtO raasina vaakyaalu kaavu. avi kavitaa vachanaM. dhvanini, SlEshanu aMtarvaahinigaa pravahiMpa jEstunna kavi praj~naku bhautika roopaalu.

  1. *#jeevitaM _ kavi nirvachanaalu*

ee kavi jeevitaanni nirvahiMchina prateesaaree, atanilOni taatvika chiMtana padEpadE toMgi choostuMDaTaM viSEshaM. ‘jeevitaM oka kaLa’ (EMTidaMtaa aMTE) jeevitaM oka gaali dumaaraM (naarikELa salilamu bhaMgin ), jeevitaM pareeksha gurtukostunnaayi. jeevitaM asaakaaramaina nijaM (nidurapO haayigaa), jeevitamaMTE shaapiMg maal saMskRti kaadu (iMtakee EmiTaMTaanoo), jeevitaM (nachchani ichchakaalu) modalainavannee jeevitaaniki kavi pErkonna nirvachanaalu.

jeevitaMpai oka spashTamaina avagaahana lEnivaaru ichchE nirvachanaalu kaavivi jeevitaanni aatmeeyaMgaa anubhaviMchE taadaatmyatanu poMdina vaarikE ivvaDaM saadhyapaDEvi. iMkaa ee jeevitaaniki tRNamO, paNamO, dorikina chOTa dorikinaMta aMToo saMtRptini, sardubaaTunu kooDaa alavaaTu chEyaalani cheppukuMTaaDu. jeevitaanni saadhyamainaMta saanukoolaMgaa maluchukoni aanaMdaanni poMdaalani uvaachistaaDu.

  1. *#pilupulu _ valapulu*

pilupulOnE nirmala prEma pratidhvanistuMdi. ee rachana praaraMbhamE piluputO modalavutuMdi. laDDoo paapaa! anE saMbhOdhana kavi manassulO aa saubhaagyavatipai gala anuraagaanni soochistunnadi. ilaaMTivE aayaa saMdarbhaallO prayOgiMchinavi unnaayi.

pillaa!; priyuraalaa!; alaka chilakaa!; chaMdamaamaa!; vennelammaa!; baMDumallee!; alakala raaNee!; naa rOjaapuvvaa!, laDDoo! modalainavi. ee saMbhOdhanalannee kavilOni anuraaga moortimatvaaniki prateekalu. oka bharta bhaaryanu iMta gOmugaa, inninni teerula pilichi murisipOvaDaM arudu. ee saMbhOdhanalu  lEkhanu praaraMbhistoonO, prEmanu prakaTiMchaalanukunnappuDu sannivESaanni kalpiMchukunnappaDO  saMdarbhaM taarasapaDinappuDu tanmayatvaM cheMdutoonO kavi ishTapoorvakaMgaa chEsinavi. ee prati saMbhOdhanalOnoo manasupeTTi choosina vaariki pavitra daaMpatya rakti gOcharamavutuMdi.

ilaa prEma prakaTana koraku hRdaya samarpaNa bhaavanatO chEsina saMbhOdhanalu bOyi bheemanna gaari ‘jaanapaduni jaabulu’, raaga vaiSaali vaMTi rachanallOnoo kanipistaayi. jaanapaduni jaabulalO priyasakhini uddESiMchi chEsina vaaTilO nechchelee!, priyatamaa!, chelee, priyasahRddee! modalainavi prastaavaneeyamainavi ‘raagavaiSaakhi’lO

–        kaLaamayee! aanaMdaramaa! vaiSaakhee! praNaya paraMjyOtee! raagOnmanee! dEvee! poorNakaLaa samabhij~naa! poorNEMdu manOj~naa! raagapoorNajyOtsnaa! raagaramaapoorNee! aamravallaree! rasaaleeSvaree! brahmaanaMda kaadaMbaree! vaMTivi kanipistaayi.

–        raayaprOlu subbaaraavu gaari lalita kaavyaM lOnoo kaavya naayikaa guNagaNaalanu telputoo SeelavarNana chEsE padyaM lOnoo iTuvaMti priyaa saMbOdhanalunnaayi.

naa priya sakhee! anuroopa gu

Na prachura! prasannaSeela! navaneeta Siree!

sha praNaya mRdula hRdaya (lalita- raayaprOlu)

shEkspiyar kooDa tana prEyasini dEvee! aMToo saMbOdhiMchaDaM gamaniMchaMDi..

I grant I never saw goddess go-

`My Mistress when she walks, treads on the ground (sonnets, cXXX)

dEvulapalli kRshNa Saastri tana prEyasi oorvaSini maghava mastaka makuTa maaNikya raaj~ni gaa saMbOdhiMchaaru.

  1. kula paalikaa praNayamu*

pariSeelanagaa paTHistE ‘paraaM prEyasi’lOni prati lEkhaa khaMDikalOnoo kulapaalikaa praNayamu niMDudanaMtO toNikisalaaDutoo gOcharamavutuMdi. iTuvaMTi kulapaalikaa praNayaanni ramyaMgaa chitriMchina vaarilO viSvanaatha, naayani, agrEsarulu, viSvanaatha ‘girikumaaruni prEma geetaalu’, naayani subbaaraavu ‘saubhadruni praNaya yaatra’, phalaSruti’ anu kaavyamulu ee praNaya chitraNaku pratinidhi kaavyaalu. kulapaalikaa praNaya chitraNalO veeripai paaSchaatya prabhaavaM lEdu. idi managaDDalO puTTi perigina saMpradaayamE. bhaarateeyula gRhasthaaSrama dharmamu iMdriyaateetamaina anuraaga rajjuvulatO penagonnadi’ (aadhunikaaMdhra kavitvamu, sapra daayamulu, prayOgamulu _ puTa 333)

mana poorveekulu bhaarya eTluMDavalenO, bharta eTlu vyavahariMchavalenO SlOkaallO nikshiptaM chEsi manakaMdiMchaaru. aTuvaMTi SlOkaalanu pariSeestE, ee kRtikarta bhartagaa elaa tana kartavyaanni nirvartiMchaaDO tana rachanalOni saaraanni baTTi aMchanaa vEyavachchu.

bhaarya:

”kaaryEshudaasee karaNEshumaMtree

bhOjyEshu maataa SayanEshu raMbhaa

roopEchaalakshmee kshamayaa dharitree

shaTkarma yuktaa kuladharma patnee” (chaaTuvu)

panulu chEyuTalO daasivale, salahaalivvaDaMlO maMtrivale, bhOjanaM vaDDiMchETappuDu tallivale, saMsaarika sukhaanni aMdiMchETappuDu  anukoolavativale, roopaMlO lakshmilaaga, sahanaMlO bhoomaatalaa uMDaTaM kulapatni kartavyamani bhaavamu.

bharta:

”kaaryEshu yOgee karaNEshu daksha@hra

bhOjyEshu tRpta@h sukhadu@hkha mitraM

roopEcha  kRshNa@h kshamayaatu raama@h

shaTkarma yukta@h khaludharma naadha@h” (kaamaMdaja neeti SaastraM)

panulu cheyyaDaMlO oka yOgivale pratiphalaanni aaSiMchakuMDaa cheyyaali. kuTuMbaanni naDapaDaMlO, kaaryaalanu nirvahiMchaDaMlO nErputO saMyamanaMtO vyavahariMchaali. samarthuDaina yuMDaali. roopaMlO kRshNunivale maanasikaMgaa ellappuDoo utsaahaMgaa, saMtOshaMgaa uMDaali. Orpu vahiMchaDaMlO raamunilaa kshamiMchE guNaanni kaligi uMDaali. vaDDiMchina padaarthaanni saMtRptigaa bhujiMchaali. sukhadu@hkhaalalO kuTuMbaaniki mitrunivale aMDagaa uMDaali. maMchi cheDullO paalu paMchukOvaali. ee aaru panulu sakramaMgaa chEsE purushuDu uttama purushunigaa, dharma vartanunigaa koniyaaDabaDataaDu.

ee pai aaru vidhaalaina karmalanu bhartagaa sakramaMgaa nirvartiMchaDamE gaaka prEma taadaatmyamunu poMdi kavi chEsina kaavyarachana idi. iMdriyaateetamaina nirmala prEmalO samaadhinoMdi aanaMda peeyooshanu saadhiMchaDaaniki deeni parama lakshyaMgaa unnadi. deeniki kavi aDugaDugunaa pradarSiMchina advaita dRshTi diksoochi.

  1. *#kavanaMlO kavi jeevanaM*

”kavi jeevitaanni adhyayanaM chEyaDamE kaavya rahasyaanni telusukunEMduku Ekaika maargamannadi sarainadi kaadu. konni vaakyaalu aatmaaSrayamaina rachanalugaa uMDagaa konni vastuvaaSrayamainavai uMTaayi. aatmaaSrayamaina rachanalalO kooDaa ‘nEnu’ annadi sariggaa kavi vyaktigata jeevitaannE pratiphalistOMdani nirdhariMchaDaM kashTaM. kavi darSanaM sveeyamaina laukikaanubhava paridhini daaTE uMTuMdi. keeTsu  annaTTu kaviki pratyEkamaina moortimatvaM lEdu. ataDu atyuttama dEvatalaa kanabaDE paatranu sRshTaMchaDaMlO eMtaTi utsaahaanni chooputaaDO, paramakiraatakuDaina ‘iyaagO’ nu sRshiMchaDaMlOnoo aMtaTi utsaahaanni chooputaaDu. anni paatralalOnu ataDu taadaatmya bhaavaanni bhajistaaDu. (paaSchaatya saahitya vimarSa _ charitra siddhaaMtaalu. puTa _ 171)

ee rachanalO kavi jeevitaMlOni yadaartha ghaTanalE kavitvaM chEyabaDDaayi. ayitE kavi jeevita viSEshaalu atani rachanallO tappaka poMduparachabaDataayanE vishayaMlO artha satyamE uMdi. kavi rachana atani jeevitaanni pratiphaliMpajEyaDamanEdi arudugaanE jarugutuMTuMdi. kavi ennennO udaattamaina bhaavaalu rachanallO aavishkaristaaDu. aMtamaatraana aa kavi uttamuDani nirdhaariMchaDaM samaMjasaM kaadu. aa maaTakostE, pratee kavi samaajaanni uddhariMchE vishayaalanE prakaTistaaDu. aTuvaMTappuDu kavulaMtaa mahOnnatulE kaavaali kadaa! vaastavaM daaniki bhinnaMgaa eMduku uMdi? aMTE kavi rachanalanu baTTi aa kavi jeevitaanni aMchanaa vEyaDavarakE chEyagalamani arthaM chEsukOvaali. ee rachana vishayaMlO kavi jeevitaMlOni konni yadhaarghaTanala dvaaraa rachanalOni vaastavikata moolaMgaa kavi vyaktitvamu, vyavahaara Saili, jeevana vidhaanamu aatmaunnatyamoo telustaayi.

idi tana manasulOni oosulanu, nija jeevitaMlOni anubhavaalanu jeevana sahacharitO nivEdiMchukunEMduku uddESiMchinavani kavE svayaMgaa cheppukunnaaDu.”ivi naaku nEnu cheppukuM Tunna maaTalu… ee uttaraalu tanachuTToo girigeesukoni jeevitaanni gaDipEstunna nechchelitO naa talapOtalu”.. ani ee lEkhalanniMTilOnu, tanu Opika unnappuDE cheppaalanukuni cheppukunna yadhaartha gaatha. j~naapakaalanu, sveeyaanubhavaalanu sahachariki gurtuchEsukunna virahavyatha, anuraaga sudha, tiyyani baadha.

”kavi jeevitaanni telusukuMTE kaavyaMlO pErkonabaDina konnni aMSaalanu arthaM chEsukOvaDaaniki veelu kalugavachchu. ataDokaanoka saahitya saMpradaayaMlO elaa perigaaDO, atanini prabhaavitaM chEsina aMSaalEvO telusukOvaDaaniki avakaaSaM uMDavachchu. kaani TEn (Taine) okaanoka chOTa annaTTu ‘Dikens ‘ raasina nalabhai saMpuTaalu aayananu guriMchi telusukOvaDaaniki chaalu. rachayita praj~na (Talent) aMtaa atani rachanallOnE uMTuMdi” (Forty valumes, more than suffice to know a man… his talent it in his work – Taine: A History of Modern Criticism. Vol. IV Rane Wellek)

oka kavi edigi vachchina, saahitya, saaMskRtika, saMdpradaayaalu aa kavi rachanallO kanabaDataayi. ee rachanalOnu aTuvaMTi saMdarbhaalu uTaMkiMchabaDDaayi. ivE kavi nEpathyaanni telusukOvaDaaniki veelu kalpistunnaayi. pariSeelanagaa chadivitE ee kavi madhyataragati jeevana vidhaanaM, saMpradaayaalaku viluva nichchi saMskaaraM, krama SikshaNalanu nErchukunna vaataavaraNaM bOdhapaDutuMdi.

“amma dEvata, idEmaaTa kanipiMchina chOTallaa raasukunnaa… amma kathalannee aaNimutyaalE. naanna udyOgaardhaM ooLLaTTuku tirugutunnappuDu pillaliddarnee cherO pakkana vEsukoni vinuveedhina chaMdamaamanu tana vEliku vElaaDadeesi choopiMchEdi” (gurtukostunnaayi. puTa 50)

”amma naaku kaavalasinaMta  svEchChanichchiMdi. chuTToo kramaSikshaNa anE paMjaraanni nirmiMchiMdi. prapaMchaM dRshTi paDakuMDaa peMchiMdi. aame jeevanaanubhavasaaraM nEnu” (gurtukostunnaayi. puTa 53)

”amma taanu chaduvukuMToo maaku chaduvu cheppEdi…sarkaaru baDullO telugu meeDiyaM chaduvulu.. pedanaanna gaaru klaas Teechar. peddamma saMrakshaNalO padava taragati chadiviMchaDaM, chinnaanna bOdhiMchE kaalEjeelO pi.ji. cheyyaDaM ivannee teepi gurtulu” (gurtukostunnaayi. puTa 54)

”Dabbu ibbaDi mubbaDigaa uMTE jeevitaM ee teeruna uMDEgaa”… (manOvaikalyaaniki moola kaaraNaM _ puTa. 69)

ee pai paMktulanu baTTi kavi nEpathyaM koMta kaLLamuMdu kadulutuMdi. unnaMtalO saMtOshaMgaa, saMskaaravaMtaMgaa, guMbhanaMgaa saagutoo, saMpradaayaalaku viluvanichchE kuTuMbaMlO puTTi periginaTlu telustuMdi.

”aasti naastainaa aMtastu digakapOvaDaM, veMTa Emee techchukOnakkaralEdannaa amma peDataananna vaDDaaNaM, aravaMkee vaMka aDDaM peTTukoni ErpaaTlu (gaDusari _ laahiri . puTa 31) anaDaMtO tana jeevana sahacharidee okappuDu baagaa batikina kuTuMbamani telustuMdi. ilaa E kavi rachanalOnainaa aa kavi nEpathyaM eMtO koMta telusukunE avakaaSaM uMTuMdi.

  1. *latalu, kalatalu- attaakODaLLu*

vivaahaMtO okkaTaina jaMTa, aakuTuMbaaniki marO vyaktini anubaMdhaMgaa jatachEstuMdi. puTTeeperigina nEpathyaalu, aachariMchina saaMpradaayaalu, alavaaTlu meTTiniMTiki vachchEsariki maarpulaku chErpulaku gurikaavalasi uMTuMdi.

saadhaaraNaMgaa iTuvaMTi saMdarbhaalalOnE pratyEkiMchi attaakODaLLa madhya vibhEdhaalaku avakaaSaM uMTuMdi.  okarinokaru arthaM chEsukuni sardukupOtE samasyE lEdu. ahaMbhaavaalu, aiSvaryaalu, aMtaraalu aDDutagilinappuDu vairudhyaalu vastuMTaayi. ayitE annikuTuMbaalalOnoo ee aMSaalE samasyalaku kaaraNaalu kaakapOvachchu. avi marO roopaMlO poDachoopavachchu. ee rakamaina saMdarbhaalanu, sannivESaalanu soochana praayaMgaa kavi ee rachanalO prastaaviMchaDaM kanipistuMdi.

ullinikOsinaa kanneeLlostaayi, atta suddulu cheppinaa. katti saanaku nippuravvalu, pOpu vEginapuDu chiTapaTaloo sahajaM. praayaanni baTTi maarE abhipraayaalu tappa attaakODaLliddaroo okEnaaNaaniki reMDu vaipulaauMDi, gODuna nuMchunnavaaDni giragiraa tipputaaru. atta sTaaMDarD vershan- baT OlD; kODalu attaku lETesT vershanbeeTaa. atta oosu lEkuMDaa  kODalu presharukukkaru teravadu, kODarikaMlO atta vaDDiMchEdi appuDappuDu attesaru maarkulu. jeevitaM vaMTa vaMDakamuMdu kattipeeTaku tappa kottimeeragaaDiki ee vivaraM aMtuchikkadu. (atta ullipaaya- kODalu mirapakaaya, puTa: 39)

atta peddarikaM tO kODalu anubhavalEmi kalabaDitE vachchE pEcheelu saadhaaraNaMgaa jarigEvE! aMdukE kODarikaaniki atta vaDdiMchEdi attesaru maarkulu kODaliki vivaraM cheppavalasinadi attagaarEnaayE. kODalEmO talli meeda beMgatO tana tikkanu attarikaM meedakE tappa evari meeda choopiMchagaladu! aMdukE iruvuroo laukyaMgaa vyavahariMchaalani, bhEshajaalanu pakkanapeTTi snEhaSaalanu nirmiMchukOvaalani soochana kooDaa chEstaaDu kavi. iMkaa iTuvaMTi saMdarbhaalE jeevana saagara teeraanni taakE prEma keraTaalani sakaaraatmaka bhaavajaalaanni paMchipeDataaDu.

iMtakumiMchi sarihaddu tagaadaalEmainaa uMTaayaa! attaa-kODaLLaki! okaru vEsavi marokaru varsharutuvu. valayamai vistaristunna saMdarbhaala mabbulu. eMta eMDakaastE aMta vaana kurustuMdi. eMDaa- vaanaalatO kalisi naDavaDaM, E saMdarbhaaniki aa goDugu paTTaDaM idE jeevanamakaraMdaM. (atta allaM- kODalu vellulli, puTa 40) ee vaakyaalalO attakee kODaliki naDuma kathaanaayakuDi pravESaM atyaavaSyakaM annaTlu dhvanistuMdi. vaari naDuma koDukoo bharta paatra pravESaM palaayanatvamE. iMkaa choostE E porapachchaalalOnainaa vaarE sardukupOtaarani cheppaDaM uMdi. aMdukE eMta eMDaku aMta vaana aMTunnaaDu. iMkaasta muMdukuveLLi E eMDaku aa goDugu paTTaDaM jeevana makaraMdaM aMTunnaaDu. okE kuTuMba sabhyula madhya ee vyavahaara Saili samaMjasamEnaa! kuTuMba sabhyula madhya rahasyaalu uMDakooDadu, anumaanaalakoo, apOhalakoo taavivvakuMDaa addaM muMdu mukhaMlaa annee arthavaMtaMgaa uMDaali. avasaramainappuDu tallitO koDukugaa, bhaaryatO bhartagaa unna vyakti kalpiMchukuni samasya parishkaaraaniki samarthamaina paatra pOshiMchaali. ayitE kavi uddESaM idi kaakapOvachchu. evari manassulanu noppiMchakuMDaa saMyamanaM paaTistE koMtakaalaaniki avi sardubaaTu avutaayani abhipraayaM kaavachchu. okkOsaari vaastavaM maaTlaaDinaa tana reMDu kaLLalaaMTi vaari kaMTa neeru kaaraDaaniki kaaraNaM kaavachchu. mooDava vyakti pramEyaM valla samasya peddadi kaavachchu. chinnachinna vibhEdhaalanu peddavi chEyaDaM ishTaM lEkanE kavi eevidhaMgaa prastaaviMchi uMDavachchu. aMdukE E saMdarbhaaniki elaa vyavahariMchaalO telisi uMDaalanna bhaavaM vyaktamautuMdi.

vidyaavaMtulu, vij~nulu ayina attaakODaLLa madhya alasaTa beMgala phalitaMgaa…asahanaalu, visurlu tappavairudhyaalaku pedda kaaraNaalu uMDavani cheppaDaM kavi bhaavana. avi gaali veechinappuDu tolagipOyE tellamabbulavaMTivi. alaa appuDappuDu vibEdhaalu poDachoopaDaM, vaaTeeni saamarasyaMgaa parishkariMchukuni appaTikappuDu kalasipOvaDaM jeevitaanni aMdagiMpajEstuMdani kavi abhipraayaMgaa uMdi. ee vishayaanE kavitaatmakaMgaa lEkha chivarlO.. : koora ghumaghumalaaDaalaMTE allaM-vellullimuddalaa kalavaali.. viDiviDigaa ghaaTu, kaliyabeTTi uDikiMchE panilO ekkuva takkuvalu anubhavaalu. vaMDuku tinaDamE aasvaadana. ruchulannee kalisE uMTaayi rasaalooristoo. aMTaaDu.

attagaa maarina ammaku koDukoo kODalu anyOnyaMgaa sukha jeevanaM chEyaalani aaSiMchaDaM tappa vErE svaarthamEmuMTuMdi! aa iruvuri kalayikani talli manasutO deeviMchiMdi kanukanE vaari saaMsaarika jeevanaMlO anoohyaMgaa ErpaDina aMtaraayaaniki chiMtiMchaDaM.

vishayaanubhavabhOktamayinavaaru avagaahana chEsukuMTaaru. aatmeeyulu chanuvukoddee maMchikOri asaMtRptinee, asahanaanni pradarSistaaru. ikkaDa atta baadha arthavaMtaM. ee praayaM lO kODaliki arthaM kaadu. naDi vayasukukooDaa raanikoDuku tana kODalini pasipaapalaa laaliMchavalasi raavaDaM E kannatalli saMtOshaMgaa sveekariMchagaladu! adE amma manasu aunnatyaM. ayitE deeniki kaaraNaalni vetiki kODalini dOshigaa nilabeTTalEM. evaroo kaavaalani rugmatala baarina paDaru, anukOnivikooDaa maMchikO- cheDukO saMbhavistoonE uMTaayi.

*nagaraM- aaSraya gOpuraM*

puTTi perigiMdi E praaMtamainaa peTTi pOshiMchE oorE kannatalli aMTaaru. alaa udyOgaM nimittaM haidaraabaadu vachchinappuDu vaarini aa nagaraM eMta aadaraMgaa aahvaaniMchiMdO, elaa prEmaabhimaanaalanu kuripistoo akkuna chErchukunnadO teliyajEyaDaM ee rachanalO marO pratyEkaaMSaMgaa uMdi. nagara varNana chEsina aadhunika kavulalO aliSeTTi prabhaakar, SEshEMdra, kuMdurti, viriMchi vaMTi vaaru muMdu varusalO unnaaru.

‘dESamaMTE maTTikaadOy dESamaMTE manushulOy ‘ aMTaaDu gurajaaDa. aTuvaMTi maMchi manushulunna nagaraM haidaraabaadu ani kavi bhaavana. anEka saMdarbhaallO nagara saMbaMdhamaina anubhavaalanu gurtu chEsukOvaDaM  ee lEkhallO oka paayagaa darSanamistuMdi. kavi aa nagaraaniki kRtaj~natalu cheppukOvaDaM kanabaDutuMdi.

‘haidaraabaadu badilee ayiMdi. ameerupETalO basa. kOrukunna EkaaMta vaasaM”… ”haidaraabaadu neeku salaaM! puTTabOyE biDDanu, vaaDi ammanu nuvvE ammalaa kaapaaDaavu eppuDoo.. (manavaaDelaa vachchaaDu puTa _ 36)

”nee bojjalO bajjunna bujjODi saakshigaa bhaagyanagaraM manaku eMtO prEmanu paMchiMdi. neeLLOsukunna pilla bhartatOpaaTu chaay koTTuku kooDaa vastE vEDi nuragala paalayyiMdi. vaddannaa bujjagiMchi maree taagiMchiMdi.. koorchObeTTi challagaalayiMdi… rODDu daaTE samayaallO Traaphik pOlees nee annO, baabayyO anipiMchEvaaDu. .. eMdariki Emichchinaa… naaku ninnu aMdaMgaa choosukunE avakaaSaanni ooraMtaa tODuMdanna bharOsaani ellakaalaM ichchiMdi ee bhaagyanagaramE…

saphala prEmakathaku saakshigaa puTTina ee nagaramE, tana dummu chEtulatO nimiri, vaana chinukulatO taDipi manalni biDDallaa saakiMdi. akkuna chErchukuMdi. ippaTikee mana aalanaapaalanaa choostuMdi ee nagaramE” (ee nagaraM eMtO maMchidi. puTa 37)

”manamaMTE ee nagaraaniki vallamaalina vaatsalyaM. peLLi peeTalapai uMDagaanE haneemoon ki rammani raamOjee taaraanagaraM aahvaaniMchiMdi. aa pai kaalaana ee nagaraM rOjuvaaree udyOgaaniki akkaDikE rappiMchukuMdi”. (iMkaasta venakku veLLi. puTa 38)

prEmaku saakshee bhootaMgaa velisina bhaagyanagaraMpai kaviki eTuvaMTi phiryaadu lEdu. paigaa eMtO kRtaj~nata uMdi. ee nagaraMlO tOTivaariki sahaayapaDE maMchi manushulanu chooSaaDu. svapara bhEdaM lEkuMDaa sahakaaraannaMdiMchina aapyaayatalni darSMchaaDu. oDilO laaliMchi, pOshiMchina maatRtva maadhuryaalanu anubhootiMchaaDu. prEmalni prEmikulni vijEtalni chEsE audaaryaanni grahiMchaaDu. idaMtaa kavilOni saanukoola manastatvaaniki nidarSanaM. dRshTini baTTi sRshTi aMTaaru kadaa! ee nagaraMlO iruku jeevanaalu, muriki manastatvaalu kanipiMchalEdaMdukE. prEmE jeevana vEdanamaina vyaktiki maMchitanaM tappa vaMchana kanipiMchadu. madhumaasaM tappa SiSira, taarasa paDadu. viSvaprEma tatvaM ee panikirani paMpakilaanni samardhistuMdani kaadu. ikkaDa kaviki tana eDala nagaraM elaa vyavahariMchiMdannadE ikkaDa prastaaviMchabaDinadi ganuka kavi niMdaarhuDu kaadu.

  1. *#prEmaMTE*

aadarSavaMtaMgaa manushulni, manasulni prEmiMchina ee kavi nijamaina prEmaMTE EmiTO, adelaa uMTuMdO tana Sreematini uddESiMchi cheppina maaTalu oka advaita vaadini, rasasiddhini poMdina taatvikuNNi sphuriMpajEstaayi.

”prEmaMTE pareeksha.. prEmaMTE ruchi telisina kammani koora. amma peTTina aavakaaya  pachchaDi, jeevana rasadhuni. madhura bhaavanaa laahiri, jeevitaM aa prEmakOrE manasu chEsE saagara ghOsha. (valapula kisamasalu. puTa 65)

”prEmaMTE bhayaanni jayiMchaDamE. pyaar kiyaatO Darnaakyaa… ee paaTa kannaa goppa jeevitasaaraM uMTuMdaMTaavaa! jeevana sahacharitO prEmarati kriya kaadu. nityaratyaaMtara anubhooti. aanaMda vibhooti (saahitya saMskaaraM. puTa 56)

ee bhautika lOkaateetamaina  bhaavananu kavi anubhootiMchinaTlu telustunna vaakyaalu prEmanu nirvachiMchina pramukhulaina vaari kaMTE pratyakshaMgaa nilabeDutunnaayi.

neepai naaprEma, kalasi jeeviMchaalanna saMkalpaM, jeevitaanni goppa aakarshaNavaipu paariMchiMdi. ninnu chEraDaaniki  veeTini miMchina taraMgaSakti dorakalEdu. prEmanumiMchina anubhooti bhaavana nEnennaDoo poMdalEdu. aMTaaDu.

iTuvaMTi anubhootini tana jeevita bhaagasvaami tanatO paaTu poMdalEka pOtunnaMduku, tana anuraagaanni aame aasvaadiMchE paristhiti dooramainaMdukujeevanataMtri tegina chappuDu nu adE sthitilO vinagalugutunnaaDu.

vEdanalO praaNESvarini chooDaDaM sinimaa choosinaMta tElikakaadu. naa edalaya nuvvainappuDu, nee manOvayassu padELlunnappuDu, nee navvulO nElEnappuDu naa jeevana taMtri tegina chappuDu. (rahasya samaachaaraM, puTa: 57)

iMkaa prEma EmEmi chEstuMdO,  daani prabhaavaM E vidhaMgaa uMTuMdO teluputoo..

paSupravRtti nuMchi iMkaa bayaTapaDani magaaDu prEmanu paMDiMchukOvaDaM muMdu vidhivaMchituDE. eMdukaMTE EM cheppanu!! prEma  nityachaitanyaSeeli  enniraMgulainaa maarchagaladu. magaaDi kaamamE jeevitasatyaM. okka oppaMdaaniki jeevitaanni taakaTTupeTTi enni  avasaraalainaa teerchagaladu. aMTaaDu(vaddaMTE vinavE, puTa: 59). chaduvutuMTE, tarachi chooDagaligitE, ee paMktula saaraaMSaaniki tana jeevitaanni nidarSanaMgaa nilabeTTinaTTu kanapaDutuMdi kadoo!

prEmaTE kaamiMchaDaM kaadu, prEmaMTE reMDu Sareeraalu kalavaDaM kaadu. prEmaMTE oka adbhuta apurva avyakta aanaMda vEdana; alaukika aatmaanubhooti. reMDu manasula madhya ravaLiMchE raagamOhana madhura naadaM, raagaraMjita lOchanakaaMti, raaga rOchirnitya nirmaladhara smitaM. iMtaa chadivi ee kavi praj~nanu, aadarSa prEmanu, taatvika bhaavanaa Saktini atiSayOktulanukOnoo vachchu.

apoorva lOkaalalO, lOkOttara sauMdaryaalanu darSiMchi, divya maadhuryaalanu anubhaviMchi, tana anubhava peeyooshaanni paMchipeTTavachchina kavi.. saamaanyuDiki  sahajOkti lO arthaM kaaDu; paigaa anumaaniMchabaDataaDu kooDaa! E kONaM nuMchi choosEvaaDiki aa kONaM nuMchi kanapaDEdi satyaM. marO dRkkONaanni aadariMchalEDu tana anubhavaM lO lEnidi nammaneeyadu. arthaM chEsukOlEDu saamaanyuDu.. gurtiMcha lEDu paMDituDu, sahiMchalEDu naayakuDu.(Daa. bOyi bheemanna raagavaiSaakhi, puTa: 233)

ilaa prEmanu niravachiMchaDaM lO, prEmakai tapiMchaDaMlO ee kavi chebutunnadEmaMTE.. prati praaNi prEmiMchabaDaali, tanaku taanugaa prEmiMchaali. aa prEmalO svaarthaM oohalO kooDaa uMDakooDadu. kEvalaM Saareerika avasaraanikai baMdhaalanu nelakolpukOvaDaM kaamaMtappa prEma anukOvaDaaM amaayakatvaM avutuMdi. prEma kOsaM E tyaagaanikainaa siddhapaDaali. prEmakOsaM Saareeraka sukhaalanainaa tyajiMchagalagaali. taanu prEmistunna vyakti tananu prEmiMchaalsiMdE ani  SaaSiMchakooDadu, alaa Saasana baddhamaina anuraagamEdannaa kaaneevaMDi, adi prEma anipiMchukOdu. alaaMTidi asalu prEmagaa parigaNiMchakooDadu. okkasaari prEmistE adi amRtatulyamoo, divyamoo, aanaMda paramamoo ayyuMDaali. adE aanaMda labdi.. paramaamRta rasasiddhi adi poMdina vaaDevarainaa paraaM prEyasee vallabhuDE. adE ee kaavya lakshyamai gOcharistuMdi.

idE pravachanaanni raaga vaiSaakhilO bheemanna gaaru palavariMchi, paritapiMchina vidhaM chadiviteeravalasinadE!

iddaramE!

manamiddaramE!

saMyOgamO, viyOgamO

saMtOshamO, virahavyadhO

bratukEmainanoo gaani!

manasukunna svEchChaa rati

tanuvuku lEkunna gaani

tanuvukunna polimEralu

daaTaraanivainagaani!

virahaagnulalO tanuvulu

karigi boodiyE yainanoo

mana boodiyE viboodhigaa

mahiyE Saivamu kaagaa

mana manasulu jODu kaTTi

mabbulu merupulu kaagaa

mana aatmalu kalasipOyi

madhuraamRtamE kaagaa! –-( raagavaiSaakhi, Daa. bOyi bheemanna)

  1. *#alakalu-allikalu*

prEma paaravaSaM tO prakaTiMchina kavi peLLee pustakaM lO alakalakoo, visurlakoo, anumaanaalakoo, apOhalakoo, allikalakoo taavE lEdaa aMTE.. aa pEjee siddhaMgaa uMdi. avi lEkapOtE aasvaadanaku ruchi ekkaDidi?

naa vEliki duradekki nee kaLLakiMda parachukunna  nallamabbulani tuMTarigaa O cheekaTi dinaana ettichoopitE, ninu pOlchi paluchana chEsinaTTu naapai nee kuMbhavRshTi. akkavaanaku tODu chelligaali. chilikina gaalivaana abaddaanni nijamani nammistoo chakravaatamai koorchuMdi. oohanainaa chEyani tappuku talavaMchalEka, teeraM daaTiMchaDaaniki poonukuMTE kalasiraani vaataavaraNaM, goDava nannu gaDapadaaTiMchiMdi. alpapeeDanadiSagaa naa aj~naatavaasaM. E ibbaMdainaa mugisEdE! eDabaaTu daaTaaka, Emani aakrOSiMchaavu! evarOvachchi kalapaalsina avasaraM uMdaa ninnoo nannoo! kalasi jeeviddaamani oTTEsukunnappuDu veeLLevaru unnaaru! (ninnu chooDakuMTE naaku beMga, puTa: 68)

daMpatula naDuma appuDappuDoo saradaakO, apOhala vallanO jarigE saMghaTanalu, gillikajjaalu kooDaa saddumaNigaaka bhalE anubhootulni migilustaayi. kavi prastaaviMchina saMdarbhamoo aTuvaMTidE. kavi praaNa sakhi annaTlu cheppina vaakyaM aa saubhaagyavati vivEchanakoo, vivEkaaniki saakshyaMgaa nilustuMdi. evarOvachchi kalapaalsina avasaraM uMdaa ninnoo nannoo! kalasi jeeviddaamani oTTEsukunnappuDu veeLLevaru unnaaru! anE maaTa, neevE nEnugaa okarikOsaM marokaraM bratukutunnappuDu.. sahajaMgaa poDachoopE manasparthalatO eDamohaM, peDamohaM gaa uMTaaM. aataruvaata okarinokaraM choosukuni, kOpaM challaarchukuni paristhitini chakkadiddukuMTaaM. aMtEkaani, evarO vachchi mana iddari madhyana sayOdhya kudarchaDaM avasaramaa! iddaraM okarikokaraM okkaTai jeeviMchaalani pramaaNaalu chEsukunnappuDu madhyavartulevaroo lEru kadaa! (ikkaDa  naayikaa, naayakulu muMdugaa prEmiMchukuni, aa pai peddala dvaaraa okkaTaiyyaaranna maaTa dRshTilO uMchukOvaDaM samuchitaM.) ippuDu maatraM mooDava vyakti pramEyameMduku! mana samasyanu manamE parishkariMchukunE vaaraM kaadaa! ani aDagaDaMlO saMdarbha Suddhi, vivEchana kanipistunnaayi. aapai, vaariruvurE sayOdhyaku okari vaipu marokaru jarigi sardukOvaDaM parishkaara kramaanni soochistuMdi.

ee saMdarbhaM lO kooDaaaame paina isumaMtainaa prEma taggani achaMchalata atanidi. idE lEkhalO niladeesi aDigitE veLLipOvaDamEnaa? ani aDiginappuDu ilaa chebutunnaaDu kavi.

chivaripraSnaki samaadhaanaM nee vishaNNavadanaanni chooDalEkanE. apOhalu EnaaTikainaa tolagEnu gaanee, ninnalaa nitya SOkaagnilO dagdaM chEyalEkanE. kaMTi nalupeMdukaMTenO ani koMTegaa aDiginaMdunE iMta maMTapeTTinaavE! nuvvu khaMDitavu kaavani, virahOtkaMTHitagaa gaDipina kshaNaalannee manvaMtaraalapaaTu nE neetODu uMDEMduku chEsukunna vesulubaaTu ani neeku cheppaalani.

nijamaina prEmikulu daaMpatya jeevanaM lO tallidaMDrulu gaa maari, vayasu gaDichi peddavaarainaa prEmiMchukuMToonE uMTaaru. veeriki vayasu, musalitanaM, baadhyataloo aDDuraavu. vaari visuru lOnoo kasurulOnoo, virahaM lOnoo, tiTTulOnoo, taTTulOnoo prEmE pradarSitamautuMdi. reMDu manasullOnoo prEmE niMDi uMTuMdi. aMdukE okarinokaru satvaraM arthaM chEsukunnaaru. aa saMdarbhaM lO eDabaaTunukOri anubbhaviMchina kavi,  aamenu kanipeTTukuni uMDaDaaniki iMTi chuTToo  tanani gamaniMchakuMDaa jaagrattalu paDutoo tirigaaDaTa. vEshaM maarchi tirigaananaDaM lO auchityamidE. idi prEmakunna viSishTa balaM. appuDu SareeraM maatraM veLLiMdi gaanee manasunu nee cheMta viDichi veLLaanaMTaaDu.

  • *# prakriya- naamauchityaM* 

manasulOni oosulaku akshara roopamichchi, kaagitaM pai raasi aatmaaSraya reetilO tana manOhariki aMdiMchinaMduvalla ivi prEmalEkhalu. praNaya veechikalu, mRdumadhura bhaava vaaTikalu. veeTilO unnadaMtaa.. koMta kavitaavachanaM, marikoMta SuddhavachanaM. saMkshiptata, sooTidanaM, vEgaM, maarmikatala kalayika. ee rachanani anEka upaSeershikalatO unna deergha kaavyamanavachchunu. kavE svayaMgaa tana sahachariki j~naapakaalanu, praNayaanni,virahaanni vyaktaM chEstoo raasukunna lEkhalu ani cheppaDaM valla ivi kachchitaM gaa lEkhalu.  kavitva lEkhalu, kamaneeya tEnevaakalu.

ee rachanaku paraaM prEyasee ani pEru peTTaDaM lO kavi uddESaM tETatellamautuMdi. ee padaaniki saamaanya arthaM nuvvE naa priyasakhivi ani. ee padaaniki vyutpatti choostE paraaM api prEyasee. ani aMTE, ippaTikee eppaTikee neevE naa prEyasivani SlEsha bOdhapaDutuMdi. (Sree prativaadi bhayaMkara aNNan^svaami rachiMchina vEMkaTESvara prapatti lO vinipiMchE paraaM prEyaseeM moolamainaa, uttarapadaM viSEshaNaM badulugaa saMbOdhana ayyi Seershika svataMtramainadi.)  kanuka ee rachanaku paraaM prEyasee sariggaa saripOyiMdi, naamauchityamoo inumaDiMchiMdi.

  • *#rachanaa vaiSishTyaM, bhaashaaprayOgaM*

vachanaM raasinaa, kavitvaM raasinaa chaduvariki visugu kaligiMchakuMDaa  chadiviMchaali. vaakyaM veMTa vaakyaM paTHita choopunu parugulu peTTiMchaali. manassunu mathanaaniki guricheyyaali. vaakyaanni aasaktikaraMgaa naDipiMchaali. bhaavagraahyataku yOgyaMgaa malachaali. ilaa chadiviMchE vaakyaanni raayaDaaniki kavulu anEka paddatulu avalaMbistuMTaaru. koMdaru akshararamyatanu, marikoMdaru praasavaakyaprayOgaalu, yatulu praasayatulu, nuDulu, naanuDulu, lOkOktulu, saametalu modalaina vaaTini prayOgistaaru.

ilaa chadiviMchE vaakya nirmaaNaaniki saraMjaamaa chEsukunnaaDu yaSasvi. aMdukE ee lEkhallObhaashaa sauMdaryaM toNikisalaaDutuMTuMdi. alaagE chadiviMchE guNaM meMDugaa uMdi.

konni udaaharaNalu:

        nachchakapOtE ichchakaalani saripeTTukOMDi (praasa yati)

        vasivaaDina manasu oosulni kalabOsukuMTunnaa ( vRtyaanupraasa- sakaara aavRtti)

        nachchaDaalu, mechchaDaalu pakkanabeTTi svachChaMgaa maaTlaaDukuMdaamaa!

        neekai raastunna naa samastaM- astavyastaMgaa prastaaviMchEdi

        asooryaMpaSyavanee araviMdavanee avagaahana unnaa ayitEnEM avasaraM kadaa ani..

        erupekkina buggalu baruvekkina kanureppalu oppulakuppaku naa talapu nechchaliyai vechchabarustuMdani

        OnaaDu niSSabdaM gaTtu tegiMdi.. nee guTTu vippiMdi

        alajaDi aMtaraMgaanni atalaakutalaM chEsi aaDistuMdani

        kalisi koorchunnaaka kadali vachchina karbanapaaneeyaalu

        tODu neeDalaa uMDaalaa! nee neeDa tODuga niluchuMDaalaa!

        adi taTTorasala turru piTTa, neekannaa guTTu, O paTTaana Edee nachchabeTTukOdukadaa!, annee nuvvE saripeTTukOvaali.

        naalugELla naalugu nelala naalugO vaaraM lO

        mana praaNaalu reMDoo penavEsukunnaaka nannu neelO nilipi navamaasaaloo eduruchooSaanu

        nalla chukkala tellacheeralO chukkalE aanaavu.

        naa tapana talapulanu taakalEdaa!

        aasti naastainaa aMtastu digakapOvaDaM

        jeevitaM oohiMchanivee testuMdani oohiMchalEka uMDipOyaavu.

        ammanu talapiMchE bommavu, naa bomma ammavu

yati prayOgaM tO vaakya nirmaaNaM:

        amma kathalannee aaNimutyaalE

        eDabaatu daaTaaka, Emani aakrOSiMchaavu

        aanaMdaM kolabaddaku aMdani jeevitaalu

yamakaalaMkaara vaakya prayOgaalu:

        aravaMkee vaMka aDDaM peTTukuni

        eMta batimaalitE maalimi ayyaavu

        praayaanni baTTi maarE abhipraayaalu

        naagOla elaagOlaa neeku chEraalani

kotta padaprayOgaalu

        tODu bommalaaTa, akkavaana, chelligaali, talapula daMDeM,, dummuchEtula nagaraM, allari keraTaalu, kaalaM saana, vennelagaalula prasaaraM, mabbudibbalu, pedaala paradaalu, padaalatOTadaDi, manasu paatra.. modalainavi

nuDi naanuDula prayOgaM:

        tRNamO paNamO, dorikinachOTa dorikinaMta, E eMDakaagoDugu, eMta eMDaku aMtavaana, okE naaNEniki reMDu vaipulu, pOpulO karivEpaaku, kashTaalatO chalikaachukOvaDaM

        aDapaadaDapaa, mallagullaalu, aaghamEghaalu, taTTorasala turrupiTTa, naa maanaana nEnu, aalanaapaalana, mohaMmottaDaM, chuTTapuchoopu, doorabhaaraM, gaMpakiMdakODi, nallEru pai naDaka, tETatellaM, kaDiginamutyaM, nilabaDDa nijaM, korukuDu paDaTaM.. modalainavi.

mugiMpu:

paraaM prEyasee kavitaa vachanaM tO nootana padaprayOgaalatO, Sailee Silpa navyatatO kooDina viSishTa rachana. svachChamaina prEmatatvaanni ee samaajaaniki pravachiMchaDaM valla ee lEkhalannee pratyEkamainavigaa  niroopiMchukunnaayi. lEkhaa saahityaM lO paraaM prEyasee di pratyEka oravaDi. telugu saahitya lOkaM  ee rachana  viSishTa sthaanaanni saMpaadistuMdanaDaMlO eTuvaMTi saMdEhamoo lEdu. saahitya paraMgaa idi  pratyEkamaina Sailee SilpareetulatO praNaaLikaabaddhaMgaa raasina uttama rachana.

vaastavija saMghaTanala samaahaaraanni, aMdunaa svavishayaanni kavitvaM chEsi raayaDaM, aMdunaa svavishayaanni kavitvaM chEsi raayaDaM, aMdulO samaajaM pratiphaliMchaDaM.. adee lEkhaa saahityaM lO viSishTaMgaa bhaasistuMDaDaM saamaanyamaina vishayaM kaadu. vastuvu pai saMpoorNa avagaahanatO sRjiMchina ee rachananu paaTHakula madiki chErchi kaavya prayOjanaanni saadhiMchaalanukunna kavi prayatnaM noorupaaLLoo saphalamaiMdani cheppavachchu.

idi ee rachana pai naa avagaahana mEraku parimita j~naanaMtO  chEsina viSlEshaNa. iMkaa anEka dRshTi kONaalatO pariSeeliMchi anuSeelana chEyaDaaniki vistaaramaina vanarulunna kaavyamidi. paaTHakulu anubhaviMchagaliginaMta aalOchanaamRtaanni aMdistuMdani nissaMkOchaMgaa cheppavachchu.

aadhaara graMdhaalu:

1.Daa. bOyi bheemanna vachana graMdhaalu (jaanapaduni jaabulu, raagavaiSaakhi)

2.paaSchaatya saahitya vimarSa, charitra, siddhaaMtaalu- vaDali maMdESvararaavu

3.urdoo saahityaM- Daa. saamala sadaaSiva

4.oorvaSi- kRshNa Saastri

5.aadhunikaaMdhra kavitvamu- saMpradaayamu, prayOgaalu Daa. si naaraayaNa reDDi

6.lalita- raayaprOlu subbaaraavu

7.Sree Sreekavitaa prasthaanaM- Daa. addEpalli raammOhana raavupOtagaani satyanaaraayaNa 26.11.2018

RTS Perm Link

No responses yet

Trackback URI | Comments RSS

Leave a Reply

*

RTSMirror Powered by JalleDa