చందమామ ఆత్మకథ

October 16th, 2009

పూర్వకాలంనుంచి భారతీయ జనపదాల నోళ్లలో నానుతున్న లెక్కలేనన్ని కథలను సేకరించి, గుదిగూర్చి, ఆ కథల్లోని నీతి, ప్రాచీన సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను పిల్లలకు, ప్రజలకు అందజేయాలని చక్రపాణి గారు కలగన్నారు. ఆ మహత్తర స్వప్నమే 1947లో చందమామగా సాకారమైంది. ఇది చక్రపాణి గారి మానసపుత్రిక, ఆయన కన్న వేల కలల ప్రతిరూపం చందమామ.

ప్రాచీన సంస్కృతిలోని అత్యుత్తమ భావనలను పిల్లలకు అందించాలని, భారతీయ కథలను తమ భావి జీవన సంస్కృతికి పునాదిగా వేసుకుని తరించేలా చేయాలని చక్రపాణి కన్న కలలు సాకారమవడానికి దశాబ్దకాలం పట్టింది. పల్లీయ సంస్కృతిని అణువణువునా పుణికిపుచ్చుకున్న సీమ బిడ్డ నాగిరెడ్డి రూపంలో ఓ మహనీయుడు తోడయిన మహత్తర క్షణాలు చక్రపాణి కలలకు వాస్తవరూపమిచ్చాయి.

భారతీయ పత్రికా ప్రచురణ చరిత్రలో అపూర్వమైన ఘటనకు అలా బీజం పడింది. నాగిరెడ్డి ‘హార్డ్‌వేర్’ చక్రపాణి ‘సాఫ్ట్‌వేరు’ అని ఇప్పుడు మనం పిలుచుకుంటున్న ఆ అద్వితీయ చరిత్రకు నాంది పలికిన క్షణాలకు చందమామ స్వయంగా అక్షరరూపమిచ్చింది.

పాఠకులూ, అభిమానులూ ఎన్నాళ్లనుంచో వినడానికి కుతూహలపడుతున్న చందమామ ఆత్మకథను 1954 నవంబర్ దీపావళి ప్రత్యేక సంచిక తొలిసారిగా వినిపించింది. దీంట్లో ‘చందమామ కథ’ పేరిట 13 పేజీలలో ఓ పెద్ద వ్యాసం ప్రచురించారు.

రచయితలు రచనలు పంపినది మొదలు, పత్రికను తయారుచేసి రవాణా చేయడం— కలకల్లాడే ఆ చందమామను పాఠకులు అందుకుని ఆహ్లాదంతో చదువుకోవడం వరకూ జరిగే అన్ని దశలనూ, పరిణామాలనూ కళ్లకు కట్టినట్లు చూపించడమే ఈ “చందమామ కథ” లోని విశేషం.

చందమామ సంస్థాపకులు, సంపాదకులు, రచయితలు, చిత్రకారులు, ప్రెస్, ప్రింటింగ్, ప్యాకింగ్ విభాగం, చందమామ స్వంత రాజభవనాలు మొదలైన చందమామ కథా కమీమిషులను మొత్తంగా గుదిగూర్చి ఈ వ్యాసంలో పొందుపర్చారు. దీనిని రెండు భాగాలుగా ఆన్‌లైన్‌లో ప్రచురిస్తున్నాము. తొలి భాగం ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాము.

అన్‌లైన్ చందమామలో ఈ కథనంకోసం వేసిన ఫోటోలు సర్వశ్రీ నాగిరెడ్డి, చక్రపాణి, వీరి పుత్రులు ప్రసాద్, తిరుపతిరావు (వరుసక్రమంలో) గా గుర్తించగలరు.
 
చందమామ కథ తొలి భాగం పూర్తి పాఠం కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

http://www.chandamama.com/lang/story/stories.php?lng=TEL&mId=12&cId=49&stId=2285
 
చందమామ కథ పూర్తి పాఠంకోసం (13 పుటలు) ఆసక్తి కలవారు చందమామ ఆర్కైవ్స్‌లో కింది లింకు తెరిచి లోపలి పుటలలో చూడగలరు.
http://www.chandamama.com/archive/storyArchive.php?lng=TEL

RTS Perm Link

చందమామ గుండె పగిలిన వేళ…!

October 13th, 2009
శిధిలాలయం - చిత్రా

శిధిలాలయం - చిత్రా

ఆయన… భారతదేశంలోని పిల్లలందరి ముఖాలూ వికసించడానికి చందమామలో ‘చిత్ర’జ్యోతులు వెలిగించిన ఓ మహనీయుడు. 1950, 60, 70ల కాలంలో విశేష ప్రాచుర్యం పొందిన చందమామ కార్యాలయాన్ని సందర్శించిన వేలాది దక్షిణ భారత ప్రజలు, ఉత్తరాది వారు కూడా ప్రత్యేకించి ఈ మేటి చిత్రకారుడి చూడటానికి ఆసక్తి, ఆత్రుత ప్రదర్శించేవారు.

దీన్ని బట్టే ఓ మూడు దశాబ్దాల చందమామ పాఠకులపై ఆయన వేసిన ప్రభావం ఏమిటో ఎవరైనా అర్థం చేసుకోవచ్చు. చిత్రలేఖనంలో ఎటువంటి శిక్షణ పొందకున్నప్పటికీ, స్వయం కృషితో అభ్యాసం చేసి, చిత్రకళలో నైపుణ్యం సంపాయించి, దేశవ్యాప్తంగా ఆబాలగోపాలాన్ని దశాబ్దాల పాటు అలరిస్తూ వచ్చిన సాటిలేని హస్త నైపుణ్యం ఆయన సొత్తు.

కథల పత్రికలో బొమ్మలు వేయడానికి సంబంధించి చక్రపాణి గారి మనో ప్రపంచంలో రూపొందిన శైలిని తన చిత్రకళా నైపుణ్యంతో ఒక వరవడిగా తీర్చిదిద్దిన ఘనత ఈ మహనీయ చిత్రకారుడిదే. కథ లేదా ధారావాహికకు సంబంధించి మొదటినుంచి చివరివరకూ ఒకేలాగ ఉండేలా పాత్రలకు ఆయన గీసిన బొమ్మలు అటు పిల్లలను ఇటు పెద్దలను కూడా అబ్బురపరచేవి.

చందమామ కథలతో పాటు చందమామ ధారావాహికలకు నభూతో నభవిష్యతి లాగా ఆయన వేసిన బొమ్మలు చందమామ పాఠకుల జ్ఞాపకాలలో దశాబ్దాలుగా చెక్కుచెదరకుండా, చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి. కథ గొప్పా, కథకు గీసిన బొమ్మ గొప్పా అని పరీక్ష పెడితే రెండూ సమానంగా నిలిచేంత చరిత్రకు కారణభూతమైన చిత్రకళానైపుణ్యం ఆయన స్వంతం.

చందమామ కథల మాంత్రికుడు దాసరి సుబ్రహ్మణ్యంగారి అపూర్వ సృష్టిగా నిలిచిపోయిన రాకాసి లోయ, ముగ్గురు మాంత్రికులు, శిధిలాలయం, రాతి రథం మొదలైన చందమామ ధారావాహికలకు ఆయన గీసిన బొమ్మలు, ఎంతగానో పాఠకుల మెప్పు పొందటానికి, చందమామ ప్రాచుర్యం పెరగటానికి తోడ్పడినాయి.

ఆయనే చందమామ అద్భుత చిత్రకారుడు చిత్రా గారు. చందమామలో వస్తున్న చిత్రాల శిల్పం సృష్టించిన వారు చిత్రా. ఆయన చిత్రాలు చందమామలో సుమారు పదివేలు వెలువడ్డాయి.  తెలుగులో పిల్లల పత్రికలన్నీ కూడ, చందమామ పత్రిక ఏర్పరిచిన ఆనాటి చిత్రకథా పంథానే ఇప్పటికీ పాటిస్తూ వస్తున్నాయి.

ప్రారంభించినది మొదలుగా చందమామ ప్రధాన చిత్రకారుడిగా ఉండి, బారతదేశమంతటా అనేక లక్షలమందికి అభిమానపాత్రుడైన గొప్ప చిత్రకారులు  ‘చిత్రా’ గారు. ఆయన 1947నుంచి మూడు దశాబ్దాలుగా అవిశ్రాంతంగా చందమామలో పనిచేస్తూ 1978 మే 6న కన్నుమూశారు.

చిత్రా వెలిగించిన జ్యోతి ఎన్నటికీ ఆరదు

‘భారతదేశంలోని పిల్లలందరి ముఖాలూ వికసించడానికి చిత్రా వెలిగించిన జ్యోతి ఎన్నటికీ ఆరదు’ అని 1978 జూన్ చందమామ సంచికలో చిత్రాగారిపై శ్రద్ధాంజలిని ప్రచురించారు. చక్రపాణి గారి అస్తమయం తర్వాత ‘చిత్రా’ అస్తమయం చందమామకు తీరని లోటని ఈ శ్రద్ధాంజలి పేర్కొంది.

అది చందమామ గుండె పగిలిన సందర్భం. నిజంగానే చందమామ చిత్రాలకు తీరని లోటుగా మిగిలిన దుర్ఘటన. చందమామ  తదుపరి భవిష్యత్తునే యాదృచ్చికంగా ఊహించిన అరుదైన ఈ శ్రద్ధాంజలిని చందమామ పాఠకులకోసం అందిస్తున్నాం.

చిత్రా గారి అస్తమయం వార్తను చందమామలో రాసినవారు కొడవటిగంటి కుటుంబరావు గారు.

ఈ శ్రద్ధాంజలి పూర్తి పాఠం కోసం కింది లింకుపై క్లిక్ చేయండి.

http://www.chandamama.com/lang/story/stories.php?lng=TEL&mId=12&cId=49&stId=2277

మీ స్పందనను abhiprayam@chandamama.com కు పంపండి.

గమనిక: చిత్రాగారి అరుదైన జీవిత వివరాలకు త్వరలో ఇక్కడే చూడగలరు.

RTS Perm Link

చందమామ శంకర్‌ గారి జీవిత వివరాలు…

September 25th, 2009
శంకర్ గారు

శంకర్ గారు

చందమామ చిత్రమాంత్రికులు శంకర్ గారు 1946 నుంచి చిత్రలేఖన పనిని వృత్తిగా ఎంచుకున్నారు. అప్పటినుంచి చిత్రాలు గీయడమే తప్ప మరొక వ్యాపకం పెట్టుకున్న చరిత్ర లేదు. నిజంగా చెప్పాలంటే బొమ్మలు గీయడం. పరమ భక్తిప్రపత్తులతో పనిలో దిగటం తప్ప మరొక పని ఈయనకు తెలియదు.

ఏమీ తెలియకపోవడం కూడా మంచిదయ్యిందేమో మరి. చందమామ చిత్రప్రపంచానికి, చిత్రలేఖన చరిత్రకు వన్నెలద్దిన గొప్ప హస్తనైపుణ్యం మన కాలం ప్రపంచానికి సజీవంగా ఇన్ని దశాబ్దాలుగా మిగలడానికి ఇది కూడా ఓ కారణం కావచ్చు.

ప్రస్తుతం వయసు మీద పడిన కారణంగా (85 ఏళ్లు) వారంలో తొలి మూడు రోజులు మాత్రమే చందమామ కార్యాలయానికి వచ్చి పని చేస్తారు. గురు, శుక్ర వారాల్లో మాత్రం ఇంటివద్దే ఉంటూ చందమామ చిత్రాలు గీస్తారు.

రోడ్లమీద మలుపుల్లో, గతుకుల్లో ఊగుతూ వచ్చే క్యాబ్‌లో అందరితోపాటు కూర్చుని 85 ఏళ్ల వయసులో రోజూ ఆఫీసుకు రాలేనని చెబితే యాజమాన్యం ఈయనకు మినహాయింపు ఇచ్చి చివరి రెండు రోజులు ఇంటివద్దే పనిచేయడానికి వీలు కల్పించింది. మొదటి మూడు రోజులు ప్రింట్ చందమామ వర్క్ ప్లాన్‌ అమలుకోసం తప్పక రావలసి ఉంటుంది.

వయోభారం మీద పడుతూనే ఉన్నా సరే.. ‘జీవితం చివరి వరకూ  చందమామలోనే పనిచేయాల’నే సంకల్పబలం సాక్షిగా శంకర్ గారు చందమామ ఆఫీసుకు వస్తూనే ఉన్నారు. జీతం పట్ల, పదవి పట్ల, హోదా పట్ల కించిత్ ఆశలు, ఆకాంక్షలు కూడా లేని ఈ నిగర్వి… మా వంటి తదుపరి తరాలకు, ప్రస్తుతం చందమామలో పనిచేస్తున్న పిల్లలకు (20 నుంచి 25 ఏళ్ల వయసులోపు) ఓ అద్భుతమైన ‘శ్రామిక ఉదాహరణ’లాగే ఉంటారు.

పని సంస్కృతికి నిలువుటద్దంలా నిలిచే ఈ మహనీయ మూర్తిమత్వం మాతో ఉంది. మేం ఆయనతో కలిసి పనిచేస్తున్నాం. ఆయనతో మా ఉద్యోగ జీవితాన్ని, మాటలను, చూపులను, ప్రయాణాన్ని కూడా పంచుకుంటున్నాం అనే విషయం తల్చుకుంటేనే మాకు ఒళ్లు గగుర్పొడుస్తూ ఉంటుంది.

శంకర్ గారి జీవిత వివరాల పూర్తి పాఠం కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

http://www.chandamama.com/lang/story/stories.php?lng=TEL&mId=12&cId=49&stId=2253
http://www.chandamama.com/lang/story/stories.php?lng=TEL&mId=12&cId=49&sbCId=&stId=2253&pg=1

RTS Perm Link

చివరి శ్వాసవరకు చందమామ తోటే ఉంటా…

September 13th, 2009
శంకర్ గారి బేతాళ కథలు

శంకర్ గారి బేతాళ కథలు

 చందమామ చిత్రకారుడు శంకర్ గారి మాటల్లోనే చెప్పాలంటే ఆయన ఉద్యోగ జీవితం 1946లోనే మొదలైంది. 1952లో చందమామలో చేరారు. అంటే ఆయన మొత్తం ఉద్యోగ జీవిత కాలం ఇప్పటికి 64 ఏళ్లు. వయస్సు 85 ఏళ్లు. దేహం పండిపోయి, సహకరించని కాళ్లతో, భారంగా అడుగులేస్తూ కూడా, పనిచేయకపోతే పొద్దు పోదనే పాత తరం సంస్కృతికి నిలువెత్తు అద్దంలా నిలుస్తూ, చందమామతో నిండు జీవితం పండించుకున్న నిరుపమాన వ్యక్తి శంకర్ గారు.

నాగిరెడ్డి గారి పేరు చెబితే నిలువెల్లా కదిలిపోవడం శంకర్ గారి నైజం. కేవలం వారు తనకు అందించిన మంచి అవకాశం కారణంగానే చందమామతో తన జీవితాన్ని ముడివేసుకున్నానని చెబుతారాయన. ఇదే విషయంపై మాట్లాడుతూ ‘Till my last breath… I will be with Chandamama’ (చివరి శ్వాస వరకు చందమామతో ఉంటా..) అని ఉద్వేగంగా ప్రకటించారు.

చిత్రాగారు కుంచెతో, తాను చేతితో గీసే విధానం పట్ల అప్పట్లో అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయిన సందర్భంలో ‘చిత్రా, శంకర్‌లు చందమామలో జోడెద్దుల్లాంటి వారు. పని సజావుగా సాగేంతవరకు వారి ఇచ్ఛప్రకారమే పనిచేయవచ్చు’ అని నాగిరెడ్డిగారు గతంలో అన్న వ్యాఖ్యలను తలచుకునీ మరీ కదిలిపోయారు.

శంకర్ గారితో సంభాషణ

శంకర్ గారితో సంభాషణ

చివరిశ్వాస వరకు చందమామతోనే ఉంటా అని ప్రకటించుకోవడం శంకర్ గారి మూర్తిమత్వపు గొప్పే తప్ప మరొకటి కాదు. నేటి ఆధునిక చిత్రకారుల ఉద్యోగ జీవితాలతో పోలిస్తే ఆయన ఎవరూ ఊహించలేనంత తక్కువ వేతనం ప్రాతిపదికనే చందమామలో దశాబ్దాలుగా పనిచేశారు. దానికి ఆయన ఏ రోజూ బాధపడింది లేదు.

శంకర్ గారి పరిచయం రెండో భాగం పూర్తి పాఠం చదవాలంటే కింది లింకును చూడండి

http://www.chandamama.com/lang/story/stories.php?lng=TEL&mId=12&cId=49&stId=2211

శంకర్ గారి పరిచయం తొలి భాగం పూర్తి పాఠం చదవాలంటే కింది లింకును చూడండి.

 http://www.chandamama.com/lang/story/stories.php?lng=TEL&mId=12&cId=49&stId=2203

 మీ స్పందనను abhiprayam@chandamama.com కు తప్పక పంపండి.

RTS Perm Link